An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (Caibidil 5 Cáin Ghnóchan Caipitiúil) Ar Aghaidh (CUID 2 Custaim agus Mál)

3 1998

AN tACHT AIRGEADAIS, 1998

Caibidil 6

Cáin Ioncaim agus Cáin Chorparáide: Faoisimh i leith Athnuachan agus Feabhsú Limistéar Uirbeach agus Tuaithe Áirithe

Leasú ar Chuid 10 (cáin ioncaim agus cáin chorparáide: faoisimh i leith athnuachan agus feabhsú limistéar uirbeach áirithe, limistéar saoire áirithe agus oileán áirithe) den Phríomh-Acht.

76. —Leasaítear leis seo Cuid 10 den Phríomh-Acht tríd an méid seo a leanas a chur isteach i ndiaidh Chaibidil 6:

“CAIBIDIL 7

Limistéir cháilitheacha

Léiriú agus feidhm (Caibidil 7).

372A.—(1) Sa Chaibidil seo—

tá le ‘léas’, ‘léasaí’, ‘léasóir’, ‘préimh’ agus ‘cíos’ na bríonna céanna faoi seach atá leo i gCaibidil 8 de Chuid 4;

ciallaíonn ‘margadhluach’, i ndáil le foirgneamh, le déanmhas nó le teach, an praghas a gheofaí ar fheo simplí neamhualaithe an fhoirgnimh, an déanmhais nó an tí dá ndíolfaí ar an margadh oscailte é ar cibé modh agus faoi réir cibé coinníollacha ba dhóigh le réasún a tharraingeodh an praghas ab fhearr ar an bhfoirgneamh, ar an déanmhas nó ar an teach don díoltóir, lúide an chuid den phraghas sin ab inchurtha síos d'fháil na talún, nó d'fháil ceart sa talamh nó thar an talamh, ar a bhfoirgnítear an foirgneamh, an déanmhas nó an teach;

ciallaíonn ‘carrchlós ilstóir’ foirgneamh nó déanmhas a bhfuil 2 stór nó níos mó ann agus a úsáidtear go hiomlán nó go formhór chun spás loctha d'fheithiclí inneallghluaiste a sholáthar, ar tháille chuí a íoc, do dhaoine den phobal i gcoitinne, gan tosaíocht a bheith ag aon aicme áirithe daoine;

ciallaíonn ‘limistéar cáilitheach’ limistéar nó limistéir a shonraítear mar limistéar cáilitheach faoi alt 372B;

ciallaíonn ‘tréimhse cháilitheach’, faoi réir alt 372B, an tréimhse dar tosach an 1ú lá de Lúnasa, 1998, agus dar críoch an 31ú lá d'Iúil, 2001;

ciallaíonn ‘athfheistiú’, i ndáil le foirgneamh nó le déanmhas, seachas chun críocha ailt 372H agus 372I, aon obair foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana, lena n-áirítear saoráidí uisce, séarachais nó téacháin a chur ar fáil nó a fheabhsú, a dhéantar le linn an foirgneamh nó an déanmhas a dheisiú nó a athréiteach nó le linn cothabháil ar mhodh deisiúcháin nó athréitigh a dhéanamh ar an bhfoirgneamh nó ar an déanmhas.

(2) Beidh feidhm ag an gCaibidil seo má ritheann an tOireachtas Acht a dhéanann tagairt don Chaibidil seo agus a dhéanann socrú chun limistéir uirbeacha áirithe a athnuachan agus chun pleananna (ar a dtabharfar ‘Pleananna Limistéar Comhtháite’) a chur faoi bhráid an Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil ar pleananna iad a bheidh tarraingthe suas ag údaráis áitiúla nó ag cuideachtaí arna mbunú ag údaráis áitiúla (is údaráis áitiúla dá dtagraítear san Acht sin) i leith limistéir nó limistéar arna sainaithint ag údarás nó ag cuideachta den sórt sin ar bhonn critéar arna n-ullmhú ag an Aire sin, lena n-áirítear athnuachan fhisiceach agus shocheacnamaíoch limistéir nó limistéar den sórt sin.

Limistéir cháilitheacha.

372B.—(1) Féadfaidh an tAire Airgeadais, ar mholadh ón Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil (ar moladh é a chuirfidh san áireamh Plean Limistéar Comhtháite a chuirfidh údarás áitiúil nó cuideachta arna bunú ag údarás áitiúil faoi bhráid an Aire sin i leith limistéir a bheidh sainaitheanta aige nó aici), a ordú le hordú—

(a) go mbeidh an limistéar nó na limistéir (a bheidh suite go hiomlán laistigh de theorainneacha an limistéir lena mbaineann an Plean Limistéar Comhtháite) a thuairiscítear san ordú ina limistéar cáilitheach chun críocha ailt amháin nó níos mó den Chaibidil seo,

(b) i gcás ina bhfuil limistéar nó limistéir den sórt sin le bheith ina limistéar cáilitheach chun críocha alt 372D, go mbeidh nó nach mbeidh ceann amháin nó níos mó de na hearnálacha foirgnimh nó déanmhais a luaitear i bhfo-alt (2) ina áitreabh cáilitheach nó ina n-áitreabh cáilitheach de réir bhrí an ailt sin, agus

(c) maidir le haon limistéar den sórt sin a thuairiscítear amhlaidh san ordú, go bhforléireofar an míniú ar ‘tréimhse cháilitheach’ in alt 372A mar thagairt do cibé tréimhse a shonrófar san ordú i ndáil leis an limistéar sin; ach ní thosóidh aon tréimhse den sórt sin a shonrófar san ordú roimh an 1ú lá de Lúnasa, 1998, ná ní chríochnóidh sí níos déanaí ná—

(i) i gcás ailt 372C, 372D agus 372E, an 31ú lá de Nollaig, 1999, agus

(ii) in aon chás eile, an 31ú lá d'Iúil, 2001.

(2) Is iad na hearnálacha foirgnimh nó déanmhais dá dtagraítear i bhfo-alt (1)(b)—

(a) foirgnimh nó déanmhais arb é atá iontu cóiríocht oifige,

(b) carrchlóis ilstóir, agus

(c) aon fhoirgnimh nó déanmhais eile nach mbaineann níos mó ná 10 faoin gcéad den chaiteachas caipitiúil a thabhaítear sa tréimhse cháilitheach ar a bhfoirgniú nó ar a n-athfheistiú le foirgniú ná le hathfheistiú cóiríochta oifige.

(3) Gach ordú a dhéanfaidh an tAire Airgeadais faoi fho-alt (1) leagfar é faoi bhráid Dháil Éireann a luaithe is féidir tar éis a dhéanta agus má dhéanann Dáil Éireann, laistigh den 21 lá a shuífidh Dáil Éireann tar éis an t-ordú a leagan faoina bráid, rún a rith ag neamhniú an ordaithe, beidh an t-ordú ar neamhní dá réir sin, ach sin gan dochar do bhailíocht aon ní a rinneadh roimhe sin faoin ordú.

(4) D'ainneoin ordaithe faoi fho-alt (1), beidh deonú faoisimh de bhua aon fhorála den Chaibidil seo faoi réir cibé ceanglas eile a shonrófar san Acht dá dtagraítear in alt 372A(2) nó faoin Acht sin.

Liúntais chaipitiúla luathaithe i ndáil le foirgniú nó athfheistiú foirgneamh nó déanmhas áirithe tionscail.

372C.—(1) Beidh feidhm ag an alt seo maidir le foirgneamh nó déanmhas a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus atá le bheith ina fhoirgneamh nó ina dhéanmhas tionscail mar gheall ar é a úsáid chun críche a shonraítear in alt 268(1)(a).

(2) Faoi réir fho-alt (4), beidh feidhm ag alt 271 i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo—

(a) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(b) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (2) (a) (i) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3) maidir leis’ a scriosadh,

(c) amhail is dá ndéanfaí fo-alt (3) den alt sin a scriosadh,

(d) amhail is dá ndéanfaí an fo-alt seo a leanas a chur in ionad fho-alt (4) den alt sin:

(4) Méid is comhionann le 25 faoin gcéad den chaiteachas caipitiúil a luaitear i bhfo-alt (2) a bheidh i liúntas foirgníochta tionscail.’,

agus

(e) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (5) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3)(c) maidir leis’ a scriosadh.

(3) Faoi réir fho-alt (4), beidh feidhm ag alt 273 i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo—

(a) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(b) amhail is dá ndéanfaí an mhír seo a leanas a chur in ionad mhír (b) d'fho-alt (2) den alt sin:

(b) Maidir le haon chaiteachas cáilitheach, ní bheidh aon liúntas a thabharfar faoi alt 272 agus a mhéadófar faoi mhír (a) i leith an chaiteachais sin, cibé acu is do thréimhse inmhuirearaithe amháin nó níos mó ná tréimhse amháin den sórt sin a éilítear é, níos mó san iomlán ná 50 faoin gcéad de mhéid an chaiteachais cháilithigh sin.’,

agus

(c) amhail is dá ndéanfaí fo-ailt (3) go (7) den alt sin a scriosadh.

(4) Sa chás go dtabhófar caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo, ní bheidh feidhm ag fo-ailt (2) agus (3) ach amháin más rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais chaipitiúil arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an fhoirgnimh nó an déanmhais díreach sular tabhaíodh an caiteachas sin.

(5) D'ainneoin alt 274 (1), ní ghearrfar aon mhuirear cothromaíochta i ndáil le foirgneamh no déanmhas lena mbaineann an t-alt seo mar gheall ar aon cheann de na teagmhais a shonraítear san alt sin a tharlaíonn—

(a) níos mó ná 13 bliana tar éis an foirgneamh nó an déanmhas a úsáid den chéad uair, nó

(b) i gcás ina bhfuil feidhm ag alt 276, níos mó ná 13 bliana tar éis an caiteachas caipitiúil ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais a thabhú.

(6) Chun cinneadh a dhéanamh agus chuige sin amháin, i ndáil le héileamh ar liúntas faoi alt 271 nó 273 arna fheidhmiú leis an alt seo, cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas caipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais tionscail, ní dhéileálfar (d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach maidir leis an tráth a dhéileáiltear nó a dhéileálfar le haon chaiteachas caipitiúil mar chaiteachas a tabhaíodh) ach le cibé méid den chaiteachas caipitiúil sin is inchurtha síos go cuí d'obair ar fhoirgniú nó, de réir mar a bheidh, ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais a rinneadh iarbhír le linn na tréimhse cáilithí mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

Liúntais chaipitiúla i ndáil le foirgniú nó athfheistiú áitreabh tráchtála áirithe.

372D.—(1) San alt seo ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’ foirgneamh nó déanmhas a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus—

(a) ar leith ón alt seo, nach foirgneamh nó déanmhas tionscail é de réir bhrí alt 268, agus

(b)

(i) atá in úsáid chun críocha trádála nó gairme, nó

(ii) bíodh nó ná bíodh sé á úsáid amhlaidh, atá ligthe ar théarmaí tráchtála bona fide ar cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí í i leith ligean an fhoirgnimh nó an déanmhais arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch,

ach ní fholaíonn sé aon chuid d'fhoirgneamh nó de dhéanmhas atá in úsáid mar theach cónaithe nó mar chuid de theach cónaithe.

(2) (a) Faoi réir mhír (b) agus fho-ailt (3) go (6), beidh feidhm, d'ainneoin aon ní da mhalairt sna forálacha sin, ag na forálacha de na hAchtanna Cánach (seachas alt 372C) a bhaineann le liúntais a thabhairt nó muirir a ghearradh i leith caiteachais chaipitiúil arna thabhú ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais tionscail—

(i) amhail is dá mba é a bheadh in áitreabh cáilitheach, gach uile thráth ar áitreabh cáilitheach é, foirgneamh nó déanmhas a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 mar gheall ar é a úsáid chun críche a shonraítear in alt 268 (1) (a), agus

(ii) i gcás nach trádáil aon ghníomhaíocht atá á seoladh san áitreabh cáilitheach, amhail is dá mba thrádáil í.

(b) Ní thabharfar liúntas de bhua an fho-ailt seo i leith aon chaiteachais chaipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh ach amháin a mhéid a thabhaítear an caiteachas sin sa tréimhse cháilitheach.

(3) Sa chás go dtabhófar caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú áitribh cháilithigh, ní bheidh feidhm ag fo-alt (2) ach amháin más rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais chaipitiúil arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an áitribh cháilithigh díreach sular tabhaíodh an caiteachas sin.

(4) Chun críocha fheidhmiú ailt 271 agus 273 le fo-alt (2), i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh—

(a) beidh feidhm ag alt 271—

(i) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(ii) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (2) (a) (i) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3) maidir leis’ a scriosadh,

(iii) amhail is dá ndéanfaí fo-alt (3) den alt sin a scriosadh,

(iv) amhail is dá ndéanfaí an fo-alt seo a leanas a chur in ionad fho-alt (4) den alt sin:

(4) Méid is comhionann le 50 faoin gcéad den chaiteachas caipitiúil a luaitear i bhfo-alt (2) a bheidh i liúntas foirgníochta tionscail.’,

agus

(v) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (5) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3)(c) maidir leis’ a scriosadh,

agus

(b) beidh feidhm ag alt 273—

(i) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh, agus

(ii) amhail is dá ndéanfaí fo-ailt (2)(b) agus (3) go (7) den alt sin a scriosadh.

(5) D'ainneoin alt 274(1), ní ghearrfar aon mhuirear cothromaíochta i ndáil le háitreabh cáilitheach mar gheall ar aon cheann de na teagmhais a shonraítear san alt sin a tharlaíonn—

(a) níos mó ná 13 bliana tar éis an t-áitreabh cáilitheach a úsáid den chéad uair, nó

(b) i gcás ina bhfuil feidhm ag alt 276, níos mó ná 13 bliana tar éis an caiteachas caipitiúil ar athfheistiú an áitribh cháilithigh a thabhú.

(6) (a) D'ainneoin fho-ailt (2) go (4), déanfar aon liúntas nó muirear a dhéanfaí, ar leith ón bhfo-alt seo, a thabhairt nó a ghearradh de bhua fho-alt (2) i leith caiteachais chaipitiúil arna thabhú ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh a laghdú go dtí leath an mhéid arbh é a bheadh ann, ar leith ón bhfo-alt seo, méid an liúntais nó an mhuirir sin.

(b) Chun críocha mhír (a), déanfar méid liúntais nó muirir a bheidh le laghdú go dtí a leath a ríomh—

(i) amhail is dá mba rud é nár achtaíodh an fo-alt seo, agus

(ii) amhail is dá mbeadh éifeacht tugtha do na liúntais go léir a bheidh curtha i gcuntas le linn an méid sin a bheith á ríomh amhlaidh.

(c) Ní dhéanfaidh aon ní san fho-alt seo difear d'oibriú alt 274(8).

(7) Chun cinneadh a dhéanamh agus chuige sin amháin, i ndáil le héileamh ar liúntas de bhua fho-alt (2), cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas caipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh, ní dhéileálfar (d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach maidir leis an tráth a dhéileáiltear nó a dhéileálfar le haon chaiteachas caipitiúil mar chaiteachas a tabhaíodh) ach le cibé méid den chaiteachas caipitiúil sin is inchurtha síos go cuí d'obair ar fhoirgniú nó ar athfheistiú an áitribh a rinneadh iarbhír le linn na tréimhse cáilithí mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

Liúntas cíosa dúbailte i leith cíosa arna íoc ar áitribh ghnó áirithe.

372E.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, faoi réir fho-alt (8), léas i leith áitribh cháilithigh arna dheonú sa tréimhse cháilitheach ar théarmaí tráchtála bona fide ag léasóir chuig léasaí nach bhfuil baint aige nó aici leis an léasóir ná le haon duine eile atá i dteideal cíosa i leith an áitribh cháilithigh, cibé acu faoin léas sin nó faoi léas ar bith eile;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-alt (5)(a), foirgneamh nó déanmhas—

(a) (i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus ar foirgneamh nó déanmhas é atá in úsáid chun críche a shonraítear in alt 268(1)(a), agus a dtabhaítear caiteachas caipitiúil ina leith sa tréimhse cháilitheach a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi alt 271 nó 273, arna chur chun feidhme le halt 372C,

(ii) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 de bhua alt 372D, nó

(iii) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus ar foirgneamh nó déanmhas é atá in úsáid chun na gcríoch a shonraítear in alt 268(1)(d), agus a dtabhaítear caiteachas caipitiúil i leith a fhoirgnithe nó a athfheistithe sa tréimhse cháilitheach ar caiteachas é a dtabharfaí liúntas ina leith, murach fo-alt (6), chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi Chaibidil 1 de Chuid 9,

agus

(b) atá ligthe ar théarmaí tráchtála bona fide ar cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí í i leith ligean an fhoirgnimh nó an déanmhais arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch,

ach, más rud é go dtabhaítear caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, nó a dtabharfaí liúntas ina leith murach fo-alt (6), chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi aon cheann de na forálacha dá dtagraítear i mír (a), ní mheasfar gur áitreabh cáilitheach an foirgneamh nó an déanmhas mura rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an fhoirgnimh nó an déanmhais díreach sula dtabhaítear an caiteachas sin.

(2) Chun críocha an ailt seo, is tréimhse chíosa iomchuí an oiread sin de thréimhse, is tréimhse ina mbeidh cíos iníoctha ag duine i ndáil le háitreabh cáilitheach faoi léas cáilitheach, nach faide ná—

(a) 10 mbliana, nó

(b) an tréimhse ar faide 10 mbliana ná—

(i) aon tréimhse roimhe sin, nó

(ii) más ann do níos mó ná tréimhse amháin roimhe sin, comhiomlán na dtréimhsí sin,

dá raibh cíos iníoctha ag an duine sin nó ag aon duine eile i ndáil leis an áitreabh sin faoi léas cáilitheach.

(3) Faoi réir fho-alt (4), más rud é, le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ó thrádáil nó ó ghairm a bheith á ríomh, go mbeidh duine, ar leith ón alt seo, i dteideal aon asbhainte (dá ngairtear ‘an chéad asbhaint a luaitear’ san fho-alt seo) ar chuntas cíosa i leith áitribh cháilithigh atá á áitiú ag an duine sin chun críocha na trádála nó na gairme sin agus is iníoctha ag an duine sin do thréimhse chíosa iomchuí i ndáil leis an áitreabh cáilitheach sin faoi léas cáilitheach, beidh an duine sin, sa ríomh sin, i dteideal asbhainte breise (dá ngairtear ‘an dara hasbhaint a luaitear’ san fho-alt seo) is comhionann le méid na chéad asbhainte a luaitear, ach i gcás go bhfuil an chéad asbhaint a luaitear ar chuntas cíosa is iníoctha ag an duine sin le duine bainteach, ní bheidh an duine sin i dteideal an dara hasbhaint a luaitear sa ríomh sin.

(4) Más rud é go bhfuil leas in áitreabh cáilitheach ag duine agus go ndéantar léas cáilitheach a bhunú go díreach nó go neamhdhíreach as an leas sin i leith an áitribh cháilithigh agus go ndéantar éileamh ar asbhaint bhreise faoin alt seo i leith cíosa is iníoctha faoin léas cáilitheach, agus, maidir leis an duine sin nó le duine eile atá bainteach leis an duine sin—

(a) go ndéanfaidh sé nó sí áitreabh cáilitheach (dá ngairtear ‘an dara háitreabh a luaitear’ san fho-alt seo) atá á áitiú ag an duine sin nó ag an duine eile sin, de réir mar a bheidh, a thógáil faoi léas cáilitheach chun críocha trádála nó gairme, agus

(b) go bhfuil sé nó sí, ar leith ón alt seo, le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ón trádáil nó ón ngairm sin a bheith á ríomh, i dteideal asbhainte ar chuntas cíosa i leith an dara háitreabh a luaitear,

ansin, mura suífidh an duine sin nó an duine eile sin, de réir mar a bheidh, nach chun asbhaint bhreise ar chuntas cíosa a fháil faoin alt seo agus chuige sin amháin, nó nach chuige sin go príomha, a rinne sé nó sí an dara háitreabh a luaitear a thógáil ar léas, ní bheidh an duine sin nó an duine eile sin, de réir mar a bheidh, i dteideal aon asbhainte breise ar chuntas cíosa i leith an dara háitreabh a luaitear le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ón trádáil nó ón ngairm sin a bheith á ríomh.

(5) (a) Ní bheidh foirgneamh nó déanmhas atá in úsáid chun na gcríoch a shonraítear in alt 268(1)(d) ina áitreabh cáilitheach chun críocha an ailt seo mura ndéanfaidh an duine dá dtabharfaí liúntas faoi Chaibidil 1 de Chuid 9, murach fo-alt (6), chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, i leith an chaiteachais chaipitiúil a thabhaítear sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais, a roghnú, trí fhógra i scríbhinn chuig an gcigire iomchuí (de réir bhrí alt 950), na liúntais go léir faoin gCaibidil sin i leith an chaiteachais chaipitiúil sin a shéanadh.

(b) Déanfar roghnú faoi mhír (a) a chur san áireamh sa tuairisceán a cheanglaítear ar an duine lena mbaineann a thabhairt faoi alt 951 le haghaidh na chéad bhliana measúnachta nó le haghaidh na chéad tréimhse cuntasaíochta, de réir mar a bheidh, a dtabharfaí liúntas ina leith don duine sin faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 i leith an chaiteachais chaipitiúil sin murach fo-alt (6).

(c) Beidh roghnú faoi mhír (a) neamh-inchúlghairthe.

(d) Tabharfaidh duine a bhfuil roghnú faoi mhír (a) déanta aige nó aici cóip den roghnú sin d'aon duine (dá ngairtear ‘an dara duine a luaitear’ sa mhír seo) dá ndeonaíonn an duine léas cáilitheach i leith an áitribh cháilithigh, agus déanfaidh an dara duine a luaitear an chóip a chur san áireamh sa tuairisceán a cheanglaítear ar an dara duine a luaitear a thabhairt faoi alt 951 le haghaidh na bliana measúnachta nó na tréimhse cuntasaíochta, de réir mar a bheidh, ina bhfuil cíos iníoctha den chéad uair ag an dara duine a luaitear faoin léas cáilitheach i leith an áitribh cháilithigh.

(6) Más rud é go ndéanann duine, a bhfuil caiteachas caipitiúil tabhaithe aige nó aici sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais atá in úsáid chun na gcríoch a shonraítear in alt 268(1)(d), roghnú faoi fho-alt (5)(a), ansin, d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach—

(a) ní thabharfar aon liúntas faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 don duine i leith an chaiteachais chaipitiúil sin,

(b) ar aon cheann de na teagmhais dá dtagraítear in alt 274(1) tarlú i ndáil leis an bhfoirgneamh nó leis an déanmhas, measfar gur nialas iarmhar an chaiteachais (de réir bhrí alt 277) i ndáil leis an gcaiteachas caipitiúil sin, agus

(c) ní bheidh feidhm ag alt 279 i gcás aon duine a cheannóidh an leas iomchuí (de réir bhrí alt 269) san fhoirgneamh nó sa déanmhas.

(7) Chun cinneadh a dhéanamh, i ndáil le mír (a)(iii) den mhíniú ar ‘áitreabh cáilitheach’ agus le fo-ailt (5) agus (6), cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse inmhuirearaithe, caiteachas caipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais, ní dhéileálfar (d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach maidir leis an tráth a dhéileáiltear nó a dhéileálfar le haon chaiteachas caipitiúil mar chaiteachas a tabhaíodh) ach le cibé méid den chaiteachas caipitiúil sin is inchurtha síos go cuí d'obair a rinneadh iarbhír sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

(8) (a) San fho-alt seo—

ciallaíonn ‘luach reatha’, i ndáil le híocaíochtaí léasa íosta, luach na n-íocaíochtaí sin arna lascainiú go dtí a luach láithreach de réir ráta a thabharfaidh, nuair a chuirtear chun feidhme é tráth tionscanta an léasa—

(i) ar na híocaíochtaí sin, lena n-áirítear aon íocaíocht tosaigh ach gan aon íocaíocht nó cuid d'aon íocaíocht a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti, agus

(ii) ar aon iarmharluach neamhráthaithe den áitreabh cáilitheach, gan aon chuid den luach sin a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti,

luachanna láithreacha lascainithe arb ionann a méid comhiomlán agus méid luach cóir an áitribh cháilithigh;

ciallaíonn ‘luach cóir’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, méid is ionann agus cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí i leith an áitribh í ar dhíol arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch lúide aon deontais is infhaighte faoi chomhair an t-áitreabh cáilitheach a cheannach;

ciallaíonn ‘tráth tionscanta an léasa’ an tráth a thosófar ag baint úsáide as an áitreabh cáilitheach nó an dáta a fhabhróidh cíosanna faoin léas den chéad uair, cibé acu is luaithe;

ciallaíonn ‘íocaíochtaí léasa íosta’ na híocaíochtaí íosta thar a mbeidh fágtha de théarma an léasa a bheidh le híoc leis an léasóir agus folaíonn sé aon iarmharmhéid a bheidh le híoc leis an léasóir ag deireadh théarma an léasa agus a bheidh ráthaithe ag an léasaí nó ag duine a bhfuil baint aige nó aici leis an léasaí;

ciallaíonn ‘iarmharluach neamhráthaithe’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an chuid sin d'iarmharluach an áitribh sin ag deireadh téarma léasa, arna mheas tráth tionscanta an léasa, nach mbeidh a réadú ag an léasóir forchinntithe, nó nach mbeidh an réadú sin ráthaithe ach amháin ag duine a bhfuil baint aige nó aici leis an léasóir.

(b) Ní léas cáilitheach chun críocha an ailt seo léas airgeadais, is é sin le rá—

(i) léas i leith áitribh cháilithigh i gcás gurb ionann, tráth tionscanta an léasa, comhiomlán luach reatha na n-íocaíochtaí léasa íosta (lena n-áirítear aon íocaíocht tosaigh ach gan aon íocaíocht nó cuid d'aon íocaíocht a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti) is iníoctha ag an léasaí i ndáil leis an léas, agus méid is comhionann le 90 faoin gcéad nó níos mó de luach cóir an áitribh cháilithigh, nó

(ii) léas a meastar faoi, sna himthosca go léir, go dtugann sé go substaintiúil don léasaí na fiontair agus na tairbhí a ghabhann le húinéireacht an áitribh cháilithigh seachas teideal dlí chuig an áitreabh sin.

Cóiríocht chónaithe chíosa: asbhaint i leith caiteachais áirithe ar athchóiriú

372F.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372J(2), léas ar an teach arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla agus iad sin amháin ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe nach mó ná 10 faoin gcéad de chostas iomchuí an tí;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(a), (4)(c) agus (5) d'alt 372J, teach—

(a) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach,

(b) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(c) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(d) a bhfuil, mura teach nua é (chun críocha alt 4 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 ) atá curtha ar fáil lena dhíol, deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas foirgnithe an tí ná an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar an bhfoirgniú sin, agus

(e) a ndéantar, gan é a bheith úsáidte, é a ligean den chéad uair ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir deireadh léasa cháilithigh amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘costas iomchuí’, i ndáil le teach, faoi réir fho-alt (4), méid is comhionann le comhiomlán na méideanna seo a leanas—

(a) an caiteachas a tabhaíodh chun aon talamh ar a bhfuil an teach foirgnithe, nó chun cearta sa talamh sin nó thairsti, a fháil, agus

(b) an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an tí;

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(2) Faoi réir fho-alt (3), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas ar fhoirgniú áitribh cháilithigh—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(3) (a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir.

(b) Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (2), an caiteachas a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh, a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais a tabhaíodh ar an bhfoirgniú sin.

(4) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid é d'fhoirgneamh ar ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é féin, déanfar cibé cionroinnt is gá—

(a) ar an gcaiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an fhoirgnimh nó na bhfoirgneamh sin, agus

(b) ar an méid arbh é an costas iomchuí é i ndáil leis an bhfoirgneamh nó leis na foirgnimh sin, dá mba áitreabh cáilitheach aonair an foirgneamh nó na foirgnimh, de réir mar a bheidh,

chun an caiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh agus an costas iomchuí i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(5) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (2), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais a tabhaíodh ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(6) (a) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (5) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais ar fhoirgniú an tí atá ar cóimhéid leis an méid a áiríodh, faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (3)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an tí; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó ná an praghas iomchuí a d'íoc an duine sin ar an gceannach an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin.

(b) Chun críocha an fho-ailt seo agus fho-alt (7), is é an praghas iomchuí a d'íoc duine ar cheannach tí an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach sin an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an tí, a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus an costas iomchuí i ndáil leis an teach sin.

(7) (a) Faoi réir mhír (b), i gcás caiteachas a bheith tabhaithe ar fhoirgniú tí agus, sula n-úsáidtear an teach, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas ar fhoirgniú an tí is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(i) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(ii) an praghas iomchuí a d'íoc an duine sin ar an gceannach,

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(b) I gcás caiteachas a bheith tabhaithe ar fhoirgniú tí ag duine a sheolann trádáil nó cuid de thrádáil arb éard í, maidir leis an trádáil go léir nó le haon chuid di, foirgnimh a fhoirgniú d'fhonn iad a dhíol agus, sula n-úsáidtear an teach, go ndíoltar é i gcúrsa na trádála sin nó, de réir mar a bheidh, i gcúrsa an chuid sin den trádáil sin—

(i) déanfar an duine (dá ngairtear ‘an ceannaitheoir’ sa mhír seo) a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas ar fhoirgniú an tí is comhionann leis an bpraghas iomchuí a d'íoc an ceannaitheoir ar an gceannach (dá-ngairtear ‘an chéad cheannach’ sa mhír seo), agus

(ii) i ndáil le haon díolachán nó díolacháin dá éis sin den teach sula n-úsáidtear an teach, beidh feidhm ag mír (a) amhail is dá mba thagairt don phraghas iomchuí a íocadh ar an gcéad cheannach an tagairt do mhéid an chaiteachais a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach.

(8) Beidh feidhm ag alt 372J chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Cóiríocht chónaithe chíosa: asbhaint i leith caiteachais áirithe ar athchóiriú

372G.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘caiteachas athchóirithe’, faoi réir fho-alt (2), caiteachas a tabhaíodh—

(a) chun foirgneamh a athchóiriú ina theach, ar foirgneamh é—

(i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach, agus

(ii) nach raibh in úsáid roimhe sin mar theaghais,

agus

(b) chun foirgneamh a athchóiriú ina 2 theach nó níos mó, ar foirgneamh é—

(i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach, agus

(ii) nach raibh in úsáid mar theaghais, nó a bhí in úsáid mar theaghais aonair, roimh an athchóiriú,

agus forléireofar tagairtí san alt seo agus in alt 372J do ‘athchóiriú’, ‘athchóiriú ina theach’ agus ‘caiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú’ dá réir sin;

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372J(2), léas ar an teach arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla, agus iad sin amháin, ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe nach mó ná 10 faoin gcéad de mhargadhluach an tí an tráth a chríochnaítear an t-athchóiriú agus, i gcás tí is cuid d'fhoirgneamh agus nach indíolta ar leithligh ón bhfoirgneamh ar cuid de é, measfar chun críocha na míre seo gurb é margadhluach an tí an tráth a chríochnaítear an t-athchóiriú méid a mbeidh idir é agus margadhluach an fhoirgnimh an tráth sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an tí agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(b), (4)(c) agus (5) d'alt 372J, teach—

(a) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(b) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(c) a bhfuil deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas an athchóirithe i ndáil leis an teach ná an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar an athchóiriú sin, agus

(d) a ndéantar, gan é a bheith úsáidte tar éis an caiteachas a thabhú ar an athchóiriú, é a ligean den chéad uair ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir an tráth a mbeidh deireadh le léas cáilitheach amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(2) Chun críocha an ailt seo, measfar go bhfolaíonn caiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú foirgnimh caiteachas a tabhaíodh i gcúrsa an athchóirithe ar cheachtar díobh seo a leanas nó orthu araon—

(a) aon oibreacha foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana a dhéanamh, agus

(b) saoráidí uisce, séarachais nó téacháin a chur ar fáil nó a fheabhsú,

i ndáil leis an bhfoirgneamh nó le haon fhotheach a chomhghabhann leis an bhfoirgneamh nó a theachtar leis de ghnáth, ach ní mheasfar go bhfolaíonn sé—

(i) aon chaiteachas a bhfuil aon duine i dteideal asbhainte, faoisimh nó liúntais ina leith faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach, nó

(ii) aon chaiteachas is inchurtha sios d'aon chuid (dá ngairtear ‘aonad neamhchónaithe’ san alt seo) den fhoirgneamh nach teach í ar an athchóiriú a chríochnú.

(3) Chun críocha fho-alt (2)(ii), más rud é go bhfuil caiteachas inchurtha síos d'fhoirgneamh i gcoitinne agus ní go díreach d'aon teach nó d'aon aonad neamhchónaithe ar leith atá ar áireamh san fhoirgneamh ar an athchóiriú a chríochnú, measfar gur méid is inchurtha síos d'aonad neamhchónaithe cibé méid den chaiteachas sin a mbeidh idir é agus iomlán an chaiteachais sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an aonaid neamhchónaithigh agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh.

(4) Faoi réir fho-alt (5), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas athchóirithe i ndáil le teach ar áitreabh cáilitheach é—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(5) (a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir.

(b) Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (4), an caiteachas athchóirithe a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an áitreabh cáilitheach lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh iarbhír i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach.

(6) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid d'fhoirgneamh é a bhfuil an foirgneamh sin é féin ar cheann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair, déanfar cibé cionroinnt is gá ar an gcaiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú an fhoirgnimh nó na bhfoirgneamh sin chun an caiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(7) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (4), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(8) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (7) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais athchóirithe i ndáil leis an teach atá ar cóimhéid leis an méid den chaiteachas athchóirithe a áiríodh, faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (5)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an teach; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin ná—

(a) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(b) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach.

(9) I gcás caiteachas athchóirithe a bheith tabhaithe i ndáil le teach agus, sula n-úsáidtear an teach tar éis an caiteachas sin a thabhú, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas athchóirithe i ndáil leis an teach is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(a) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(b)    (i) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(ii) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach;

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é tar éis an caiteachas athchóirithe a thabhú i ndáil leis an teach, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(10) Ní bheidh feidhm ag an alt seo i gcás athchóiriú mura mbeidh cead pleanála maidir leis an athchóiriú tugtha faoi na hAchtanna Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt), 1963 go 1993.

(11) Beidh feidhm ag alt 372J chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Cóiríocht chónaithe chíosa: asbhaint i leith caiteachais áirithe ar athfheistiú

372H.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372J(2), léas ar an teach arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla, agus iad sin amháin, ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe—

(i) is iníoctha ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó ar dháta dá éis nó, más iníoctha roimh an dáta sin í, is iníoctha amhlaidh mar gheall ar an athfheistiú a dhéanamh nó thairis sin i dtaca lena dhéanamh, agus

(ii) nach mó ná 10 faoin gcéad de mhargadhluach an tí ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí agus, i gcás tí is cuid d'fhoirgneamh agus nach indíolta ar leithligh ón bhfoirgneamh ar cuid de é, measfar chun críocha na fomhíre seo gurb é margadhluach an tí ar an dáta sin méid a mbeidh idir é agus margadhluach an fhoirgnimh ar an dáta sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an tí agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(b), (4)(c) agus (5) d'alt 372J, teach—

(a) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(b) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(c) a bhfuil deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas an athfheistithe i ndáil leis an teach ná an caiteachas iomchuí a tabhaíodh iarbhír ar an athfheistiú sin, agus

(d) atá, ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí, ligthe (nó, mura bhfuil sé ligthe ar an dáta sin, a ndéantar é a ligean den chéad uair, gan é a bheith úsáidte i ndiaidh an dáta sin) ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir an tráth a mbeidh deireadh le léas cáilitheach amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘athfheistiú, i ndáil le foirgneamh, ceachtar díobh seo a leanas nó iad araon—

(a) aon oibreacha foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana a dhéanamh, agus

(b) saoráidí uisce, séaracháis nó téacháin a sholáthar nó a fheabhsú,

i gcás ina ndeimhneoidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil, in aon deimhniú um chostas réasúnach arna thabhairt ag an Aire sin i ndáil le haon teach atá san fhoirgneamh, gur ghá na hoibreacha sin a dhéanamh nó na saoráidí sin a chur ar fáil d'fhonn a chinntiú go mbeadh aon teach san fhoirgneamh oiriúnach le bheith ina theaghais agus cibé acu a dhéanfar nó nach ndéanfar an líon tithe san fhoirgneamh, nó cruth nó méid aon tí den sórt sin, a athrú i gcúrsa an athfheistithe sin;

ciallaíonn ‘caiteachas iomchuí’ caiteachas a tabhaíodh ar athfheistiú foirgnimh shonraithe, seachas caiteachas is inchurtha síos d'aon chuid (dá ngairtear ‘aonad neamhchónaithe’ san alt seo) den fhoirgneamh nach teach í ar an athfheistiú a chríochnú, agus chun críocha an mhínithe seo, más rud é go bhfuil caiteachas inchurtha síos don fhoirgneamh sonraithe i gcoitinne (agus ní go díreach d'aon teach nó aonad neamhchónaithe ar leith atá ar áireamh san fhoirgneamh, ar an athfheistiú a chríochnú), is é méid an chaiteachais sin a mheasfar is inchurtha síos d'aonad neamhchónaithe méid a mbeidh idir é agus iomlán an chaiteachais sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an aonaid neamhchónaithe agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó, mura raibh an t-áitreabh ligthe faoi léas cáilitheach ar an dáta sin, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta an chéadligin den sórt sin tar éis an dáta críochnaithe sin;

ciallaíonn ‘foirgneamh sonraithe’ foirgneamh—

(a) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach,

(b) a bhfuil, roimh an athfheistiú lena mbaineann an caiteachas iomchuí, 2 theach nó níos mó ann, agus

(c) a bhfuil, ar an athfheistiú sin a chríochnú, 2 theach nó níos mó ann (cibé acu i dteannta aon aonaid neamhchónaithe nó nach ea).

(2) Faoi réir fho-alt (3), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas iomchuí i ndáil le teach ar áitreabh cáilitheach é—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(3) (a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile—

(i) is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir, agus

(ii) is iníoctha ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó ar dháta dá éis nó, más iníoctha roimh an dáta sin í, is iníoctha amhlaidh mar gheall ar an athfheistiú a dhéanamh nó thairis sin i dtaca lena dhéanamh.

(b) Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (2), an caiteachas iomchuí a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an áitreabh cáilitheach lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh iarbhír i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach.

(4) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid é d'fhoirgneamh ar ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é féin, déanfar cibé cionroinnt is gá ar an gcaiteachas iomchuí a tabhaíodh ar an bhfoirgneamh nó ar na foirgnimh sin chun an caiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(5) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (2), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(6) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (5) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais iomchuí i ndáil leis an teach atá ar cóimhéid leis an méid den chaiteachas iomchuí a áiríodh, faoi alt 372J(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (3)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an teach; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin ná—

(a) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(b) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach.

(7) I gcás caiteachas iomchuí a bheith tabhaithe i ndáil le teach agus, sula n-úsáidtear an teach tar éis an caiteachas sin a thabhú, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas iomchuí i ndáil leis an teach is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(a) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) (i) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(ii) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach;

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é tar éis an caiteachas iomchuí a thabhú i ndáil leis an teach, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(8) Ní bheidh feidhm ag an alt seo i gcás athfheistiú ar bith mura mbeidh cead pleanála, a mhéid is gá sin, maidir leis an obair a rinneadh i gcúrsa an athfheistithe tugtha faoi na hAchtanna Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt), 1963 go 1993.

(9) Ní áireofar i gcaiteachas a mbeidh duine i dteideal faoisimh faoin alt seo ina leith aon chaiteachas a bhfuil aon duine i dteideal asbhainte, faoisimh nó liúntais ina leith faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach.

(10) Beidh feidhm ag alt 372J chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Cóiríocht chónaithe: liúntas d'úinéirí áititheoirí maidir le caiteachas áirithe ar fhoirgniú nó ar athfheistiú

372I.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘caiteachas cáilitheach’, i ndáil le pearsa aonair, méid is comhionann le méid an chaiteachais a thabhaigh an phearsa aonair ar fhoirgniú nó, de réir mar a bheidh, ar athfheistiú áitribh cháilithigh ar teaghais úinéir-áitithe cháilitheach é i ndáil leis an bpearsa aonair tar éis aon suim—

(a) i leith nó faoi threoir an chaiteachais sin,

(b) i leith nó faoi threoir an áitribh cháilithigh, nó

(c) i leith nó faoi threoir na hoibre foirgníochta nó, de réir mar a bheidh, na hoibre athfheistithe ar tabhaíodh an caiteachas sin ina leith,

a bheidh faighte ag an bpearsa aonair, nó a mbeidh sé nó sí i dteideal a fháil, go díreach nó go neamhdhíreach, ón Stát, ó aon bhord arna bhunú le reacht nó ó aon údarás poiblí nó áitiúil, a asbhaint ón méid sin caiteachais;

ciallaíonn ‘teaghais úinéir-áitithe cháilitheach’, i ndáil le pearsa aonair, áitreabh cáilitheach a úsáideann an phearsa aonair den chéad uair, tar éis an caiteachas cáilitheach a bheith tabhaithe, mar aon-áit nó mar phríomh-áit chónaithe dó féin nó di féin;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, i ndáil le caiteachas cáilitheach a thabhú, faoi réir fho-ailt (4) agus (5) d'alt 372J, teach—

(a) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach,

(b) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(c) a bhfuil, mura teach nua é (chun críocha alt 4 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 ) atá curtha ar fáil lena dhíol, deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith agus nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas foirgnithe nó, de réir mar a bheidh, chostas athfheistithe an tí ná an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar an bhfoirgniú nó ar an athfheistiú sin, de réir mar a bheidh, agus

(d) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán;

tá le ‘athfheistiú’ an bhrí chéanna atá leis in alt 372H.

(2) (a) Más rud é go gcruthóidh pearsa aonair, tar éis éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas cáilitheach i mbliain mheasúnachta, beidh an phearsa aonair i dteideal, don bhliain mheasúnachta sin agus d'aon bhliain de na 9 mbliana measúnachta dá éis sin inarb é an t-áitreabh cáilitheach ar ina leith a thabhaigh an phearsa aonair an caiteachas cáilitheach aon-áit nó príomh-áit chónaithe na pearsan aonair, go ndéanfar asbhaint as a ioncam nó a hioncam iomlán ar asbhaint í de mhéid is comhionann—

(i) sa chás gur tabhaíodh an caiteachas cáilitheach ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh, le 5 faoin gcéad de mhéid an chaiteachais sin, nó

(ii) sa chás gur tabhaíodh an caiteachas cáilitheach ar athfheistiú an áitribh cháilithigh, le 10 faoin gcéad de mhéid an chaiteachais sin.

(b) Ní thabharfar asbhaint faoin alt seo i leith caiteachais cháilithigh ach amháin a mhéid atá an caiteachas sin le háireamh faoi alt 372J(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach.

(3) I gcás ina dtabhóidh 2 dhuine nó níos mó caiteachas cáilitheach i ndáil le háitreabh cáilitheach, measfar gur thabhaigh gach duine de na daoine sin an caiteachas sna comhréireanna inar iompair siad an caiteachas iarbhír agus cionroinnfear an caiteachas dá réir sin.

(4) Beidh feidhm ag alt 372J chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Forálacha d'fhorlíonadh ailt 372F go 372I.

372J.—(1) In ailt 372F go 372I—

ciallaíonn ‘deimhniú um chostas réasúnach’ deimhniú arna thabhairt ag an Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil, chun críocha alt 372F, 372G, 372H nó 372I, de réir mar a bheidh, á rá go bhfeictear don Aire sin, tráth an deimhniú a thabhairt agus ar bhonn na faisnéise a bheidh ar fáil don Aire sin an tráth sin, gur méid réasúnach an méid a shonraítear sa deimhniú i ndáil le costas foirgnithe an tí, costas an athchóirithe ina theach, costas athfheistithe an tí nó, de réir mar a bheidh, costas foirgnithe nó athfheistithe an tí lena mbaineann an deimhniú, agus beidh feidhm, fara aon mhodhnuithe is gá, ag alt 18 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , maidir le deimhniú um chostas réasúnach amhail is dá mba dheimhniú um luach réasúnach de réir bhrí an ailt sin é;

folaíonn ‘teach’ aon fhoirgneamh nó cuid d'fhoirgneamh a úsáidtear nó atá oiriúnach lena úsáid mar theaghais agus aon fhotheach, clós, gairdín nó talamh eile a chomhghabhann nó a theachtar de ghnáth leis an bhfoirgneamh sin nó leis an gcuid sin d'fhoirgneamh;

ciallaíonn ‘achar urláir iomlán’ achar urláir iomlán tí arna thomhas ar an modh dá dtagraítear in alt 4(2)(b) d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 .

(2) Ní léas cáilitheach léas chun críocha alt 372F, 372G nó 372H má tá aon fhoráil i dtéarmaí an léasa á chumasú don léasaí nó d'aon duine eile, go díreach nó go neamhdhíreach, aon leas sa teach lena mbaineann an léas a fháil tráth ar bith ar chomaoin is lú na an chomaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go dtabharfaí í an tráth sin chun an leas a fháil dá seolfaí na caibidlí don fháil sin ar neamhthuilleamaí ar an margadh oscailte.

(3) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372F, 372G nó 372H—

(a) má bhíonn sé á áitiú mar theaghais ag aon duine atá bainteach leis an duine atá i dteideal, i ndáil leis an gcaiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an tí, ar an athchóiriú ina theach nó, de réir mar a bheidh, ar athfheistiú an tí, asbhaint a fháil faoi alt 372F(2), 372G(4) nó 372H(2), de réir mar a bheidh, agus

(b) mura bhfuil téarmaí an léasa cháilithigh i ndáil leis an teach den chineál a bhféadfaí a bheith ag súil go mbeidís sa léas dá mba rud é gur ar neamhthuilleamaí a dhéanfaí na caibidlí le haghaidh an léasa.

(4) (a) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372F nó, a mhéid a bhaineann sé le caiteachas seachas caiteachas ar athfheistiú, alt 372I, mura gcomhlíonfaidh sé cibé coinníollacha, más ann, a chinnfidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil ó am go ham chun críocha alt 4 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , i ndáil le caighdeáin foirgníochta tithe agus soláthar uisce, séarachais agus seirbhísí eile i dtithe.

(b) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372G nó 372H nó, a mhéid a bhaineann sé le caiteachas ar athfheistiú, alt 372I, mura gcomhlíonfaidh sé cibé coinníollacha, más ann, a chinnfidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil ó am go ham chun críocha alt 5 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , i ndáil le caighdeáin feabhsúcháin tithe agus soláthar uisce, séarachais agus seirbhísí eile i dtithe.

(c) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372F, 372G, 372H nó 372I mura gcomhlíonfaidh an teach nó, i gcás gur ceann de líon tithe i bhforbairt aonair an teach, an fhorbairt ar cuid di é, cibé treoirlínte a eiseoidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiuil ó am go ham, le toiliú an Aire Airgeadais, chun cuspóirí na hathnuachana uirbí a chur chun cinn agus, gan dochar do ghinearáltacht an mhéid sin roimhe seo, féadfaidh forálacha a bheith sna treoirlínte sin i ndáil leis na nithe seo a leanas go léir nó le haon ní amháin nó níos mó acu—

(i) dearadh agus foirgniú tithe, an t-athchóiriú ina thithe, athfheistiú tithe nó, de réir mar a bheidh, foirgniú nó athfheistiú tithe,

(ii) achar urláir iomlán agus toisí seomraí laistigh de thithe, arna dtomhas ar cibé modh a chinnfidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil,

(iii) soláthar saoráidí agus taitneamhachtaí coimhdeacha i ndáil le tithe, agus

(iv) an chothromaíocht a bheidh le baint amach idir tithe de chineálacha agus de mhéideanna éagsúla laistigh d'fhorbairt aonair ina bhfuil 2 theach nó níos mó nó laistigh d'fhorbairt den sórt sin agus a comharsanacht ghinearálta ag féachaint don tithíocht atá sa chomharsanacht sin nó atá beartaithe a bheith inti.

(5) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372F, 372G, 372H nó 372I mura gceadaítear do dhaoine a bheidh údaraithe i scríbhinn ag an Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil chun críocha na n-alt sin an teach a iniúchadh gach tráth réasúnach ar a n-údaruithe a thabhairt ar aird má iarrann an duine dá ndéantar difear orthu déanamh amhlaidh.

(6) Chun críocha ailt 372F go 372I, déanfar tagairtí sna hailt sin d'fhoirgniú aon áitribh, d'athchóiriú in aon áitreabh, d'athfheistiú aon áitribh nó, de réir mar a bheidh, d'fhoirgniú nó d'athfheistiú aon áitribh, a fhorléiriú mar thagairtí a fholaíonn tagairtí d'fhorbairt na talún ar a bhfuil an t-áitreabh suite nó a úsáidtear i dtaca le gairdíní, fearainn, rochtain nó taitneamhachtaí a sholáthar i ndáil leis an áitreabh agus, gan dochar do ghinearáltacht an mhéid sin roimhe seo, mar thagairtí a fholaíonn go háirithe na nithe seo a leanas—

(a) aon fhoirgneamh ar an talamh a scartáil nó a dhíchóimeáil,

(b) glanadh láithreáin, uachtar talún a aistriú, tochailt, tollánú agus tolladh, leagan bunsraitheanna, tógáil scafaill, aisiriú láithreáin, tírdhreachú agus soláthar ród agus oibreacha rochtana eile,

(c) ballaí, soláthar cumhachta, siltean, sláintíocht agus soláthar uisce, agus

(d) foirgniú aon fhothithe nó aon fhoirgneamh nó déanmhas eile lena n-úsáid ag áititheoirí an áitribh nó lena n-úsáid i dtaca le taitneamhachtaí a sholáthar do na háititheoirí.

(7) (a) Chun cinneadh a dhéanamh, i ndáil le haon éileamh faoi alt 372F(2), 372G(4), 372H(2) nó 372I(2), de réir mar a bheidh, cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas a thabhaítear ar fhoirgniú áitribh cháilithigh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach, ar athfheistiú áitribh cháilithigh nó, de réir mar a bheidh, ar fhoirgniú nó athfheistiú áitribh cháilithigh, ní dhéileálfar ach le cibé méid den chaiteachas sin is inchurtha síos go cuí d'obair a rinneadh iarbhír sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an áitribh, ar an athchóiriú ina áitreabh, ar athfheistiú an áitribh nó, de réir mar a bheidh, ar fhoirgniú nó athfheistiú an áitribh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

(b) Más rud é, de bhua fho-alt (6), go bhfuil caiteachas ar fhorbairt aon talún san áireamh i gcaiteachas ar fhoirgniú áitribh cháilithigh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach, ar athfheistiú áitribh cháilithigh, nó, de réir mar a bheidh, ar fhoirgniú nó athfheistiú áitribh cháilithigh, beidh feidhm ag mír (a) fara aon mhodhnuithe is gá amhail is dá mba thagairtí d'fhorbairt na talún sin na tagairtí sa mhír sin d'fhoirgniú an áitribh cháilithigh, don athchóiriú ina áitreabh cáilitheach, d'athfheistiú an áitribh cháilithigh, nó, de réir mar a bheidh, d'fhoirgniú nó d'athfheistiú an áitribh cháilithigh.

(8) (a) Chun críocha ailt 372F agus 372G seachas na críocha a luaitear i bhfo-alt (7)(a), déanfar caiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú áitribh cháilithigh nó, de réir mar a bheidh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach, a mheas mar chaiteachas a tabhaíodh ar dháta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(b) Chun críocha alt 372H seachas na críocha a luaitear i bhfo-alt (7)(a), déanfar caiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil le hathfheistiú áitribh cháilithigh a mheas mar chaiteachas a tabhaíodh ar dháta thosach na tréimhse iomchuí, i ndáil leis an áitreabh, arna chinneadh maidir leis an athfheistiú lena mbaineann an caiteachas iomchuí.

(c) Chun críocha alt 372I seachas na críocha a luaitear i bhfo-alt (7)(a), déanfar caiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh a mheas mar chaiteachas a tabhaíodh ar an dáta is luaithe, tar éis an caiteachas a thabhú iarbhír, ar a bhfuil an t-áitreabh in úsáid mar theaghais.

(9) Chun críocha ailt 372F go 372H, ní mheasfar caiteachas a bheith tabhaithe ag duine a mhéid a bheidh sé íoctha nó le híoc, go díreach nó go neamhdhíreach, ag an Stát, ag aon bhord arna bhunú le reacht nó ag aon údarás poiblí nó áitiúil.

(10) Beidh feidhm ag alt 555 amhail is dá mba liúntas caipitiúil asbhaint faoi alt 372F(2), 372G(4) nó 372H(2), de réir mar a bheidh, agus amhail is dá mba mhuirear cothromaíochta aon chíos a mheastar a bheith faighte ag duine faoi alt 372F(5), 372G(7) nó 372H(5), de réir mar a bheidh.

(11) Féadfar achomharc a dhéanamh chuig na Coimisinéirí Achomhairc maidir le haon cheist a éireoidh faoin alt seo nó faoi alt 372F, 372G, 372H nó 372I (seachas ceist ar féidir achomharc a dhéanamh maidir léi faoi alt 18 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 ) sa tslí chéanna ina bhféadfaí achomharc a dhéanamh in aghaidh measúnachta i leith cánach ioncaim nó cánach corparáide, agus beidh feidhm dá réir sin ag na forálacha de na hAchtanna Cánach a bhaineann le hachomhairc.

Foráil in aghaidh faoisimh dhúbailte

372K.—Más rud é go dtugtar faoiseamh de bhua aon fhorála den Chaibidil seo i ndáil le caiteachas caipitiúil nó caiteachas eile a tabhaíodh ar aon fhoirgneamh, déanmhas nó áitreabh nó i ndáil le cíos is iníoctha i leith aon fhoirgnimh, déanmhais nó áitribh, ní thabharfar faoiseamh i leith an chaiteachais sin ná an chíosa sin faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach.”.

Faoisimh i leith athnuachan agus feabhsú limistéar tuaithe áirithe.

77. —Leasaítear leis seo an Príomh-Acht—

(a) i gCuid 10, tríd an méid seo a leanas a chur isteach i ndiaidh Chaibidil 7 (a cuireadh isteach leis an Acht seo):

“Caibidil 8

Limistéir thuaithe cháilitheacha

Léiriú (Caibidil 8).

372L.—(1) Sa Chaibidil seo—

tá le ‘léas’, ‘léasaí’, ‘léasóir’, ‘préimh’ agus ‘cíos’ na bríonna céanna faoi seach atá leo i gCaibidil 8 de Chuid 4;

ciallaíonn ‘margadhluach’, i ndáil le foirgneamh, le déanmhas nó le teach, an praghas a gheofaí ar fheo simplí neamhualaithe an fhoirgnimh, an déanmhais nó an tí dá ndíolfaí ar an margadh oscailte é ar cibé modh agus faoi réir cibé coinníollacha ba dhóigh le réasún a tharraingeodh an praghas ab fhearr ar an bhfoirgneamh, ar an déanmhas nó ar an teach don díoltóir, lúide an chuid den phraghas sin ab inchurtha síos d'fháil na talún, nó d'fháil ceart sa talamh nó thar an talamh, ar a bhfoirgnítear an foirgneamh, an déanmhas nó an teach;

ciallaíonn ‘tréimhse cháilitheach’ an tréimhse dar tosach cibé lá a cheapfaidh an tAire Airgeadais le hordú agus dar críoch an 31ú lá de Nollaig, 2001;

ciallaíonn ‘limistéar tuaithe cáilitheach’ aon limistéar a thuairiscítear i Sceideal 8A;

ciallaíonn ‘athfheistiú’, i ndáil le foirgneamh nó le déanmhas, seachas chun críocha alt 372R, aon obair foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana, lena n-áirítear saoráidí uisce, séarachais nó téacháin a chur ar fáil nó a fheabhsú, a dhéantar le linn an foirgneamh nó an déanmhas a dheisiú nó a athréiteach nó le linn cothabháil ar mhodh deisiúcháin nó athréitigh a dhéanamh ar an bhfoirgneamh nó ar an déanmhas.

Liúntais chaipitiúla luathaithe i ndáil le foirgniú nó athfheistiú foirgneamh nó déanmhas áirithe tionscail.

372M.—(1) Beidh feidhm ag an alt seo maidir le foirgneamh nó déanmhas a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach agus atá le bheith ina fhoirgneamh nó ina dhéanmhas tionscail mar gheall ar é a úsáid chun críche a shonraítear in alt 268(1)(a).

(2) Faoi reir fho-alt (4), beidh feidhm ag alt 271 i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo—

(a) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(b) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (2) (a) (i) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3) maidir leis’ a scriosadh,

(c) amhail is dá ndéanfaí fo-alt (3) den alt sin a scriosadh,

(d) amhail is dá ndéanfaí an fo-alt seo a leanas a chur in ionad fho-alt (4) den alt sin:

‘(4) Méid is comhionann le 25 faoin gcéad den chaiteachas caipitiúil a luaitear i bhfo-alt (2) a bheidh i liúntas foirgníochta tionscail.’,

agus

(e) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (5) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3)(c) maidir leis’ a scriosadh.

(3) Faoi réir fho-alt (4), beidh feidhm ag alt 273 i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo—

(a) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(b) amhail is dá ndéanfaí an mhír seo a leanas a chur in ionad mhír (b) d'fho-alt (2) den alt sin:

‘(b) Maidir le haon chaiteachas cáilitheach, ní bheidh aon liúntas a thabharfar faoi alt 272 agus a mhéadófar faoi mhír (a) i leith an chaiteachais sin, cibé acu is do thréimhse inmhuirearaithe amháin nó níos mó ná tréimhse amháin den sórt sin a éilítear é, níos mó san iomlán ná 50 faoin gcéad de mhéid an chaiteachais cháilithigh sin.’,

agus

(c) amhail is dá ndéanfaí fo-ailt (3) go (7) den alt sin a scriosadh.

(4) Sa chás go dtabhófar caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais lena mbaineann an t-alt seo, ní bheidh feidhm ag fo-ailt (2) agus (3) ach amháin más rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais chaipitiúil arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an fhoirgnimh nó an déanmhais díreach sular tabhaíodh an caiteachas sin.

(5) D'ainneoin alt 274 (1), ní ghearrfar aon mhuirear cothromaíochta i ndáil le foirgneamh nó déanmhas lena mbaineann an t-alt seo mar gheall ar aon cheann de na teagmhais a shonraítear san alt sin a tharlaíonn—

(a) níos mó ná 13 bliana tar éis an foirgneamh nó an déanmhas a úsáid den chéad uair, nó

(b) i gcás ina bhfuil feidhm ag alt 276, níos mó ná 13 bliana tar éis an caiteachas caipitiúil ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais a thabhú.

(6) Chun cinneadh a dhéanamh agus chuige sin amháin, i ndáil le héileamh ar liúntas faoi alt 271 nó 273 arna fheidhmiú leis an alt seo, cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas caipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais tionscail, ní dhéileálfar (d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach maidir leis an tráth a dhéileáiltear nó a dhéileálfar le haon chaiteachas caipitiúil mar chaiteachas a tabhaíodh) ach le cibé méid den chaiteachas caipitiúil sin is inchurtha síos go cuí d'obair ar fhoirgniú nó, de réir mar a bheidh, ar athfheistiú an fhoirgnimh nó an déanmhais a rinneadh iarbhír le linn na tréimhse cáilithí mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

Liúntais chaipitiúla i ndáil le foirgniú nó athfheistiú foirgneamh nó déanmhas áirithe tráchtála.

372N.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘scéim cheadaithe’ scéim a bhfuiltear ag gabháil di le ceadú ó údarás áitiúil agus arb é an cuspóir atá léi, nó ar ceann dá cuspóirí, saoráidí séarachais, soláthairtí uisce nó bóithre a chur ar fáil chun críocha poiblí;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’ foirgneamh nó déanmhas a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach agus—

(a) ar leith ón alt seo, nach foirgneamh nó déanmhas tionscail é de réir bhrí alt 268, agus

(b) (i) atá in úsáid chun críocha trádála nó gairme nó chun críocha scéime ceadaithe, nó

(ii) bíodh nó ná bíodh sé á úsáid amhlaidh, atá ligthe ar théarmaí tráchtála bona fide ar cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí í i leith ligean an fhoirgnimh nó an déanmhais arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch,

ach ní fholaíonn sé aon chuid d'fhoirgneamh nó de dhéanmhas atá in úsáid mar theach cónaithe nó mar chuid de theach cónaithe.

(2)(a) Faoi réir mhír (b) agus fho-ailt (3) go (6), beidh feidhm, d'ainneoin aon ní dá mhalairt sna forálacha sin, ag na forálacha de na hAchtanna Cánach (seachas alt 372M) a bhaineann le liúntais a thabhairt nó muirir a ghearradh i leith caiteachais chaipitiúil arna thabhú ar fhoirgniú nó ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais tionscail—

(i) amhail is dá mba é a bheadh in áitreabh cáilitheach, gach uile thráth ar áitreabh cáilitheach é, foirgneamh nó déanmhas a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 mar gheall ar é a úsáid chun críche a shonraítear in alt 268 (1) (a), agus

(ii) i gcás nach trádáil aon ghníomhaíocht atá á seoladh san áitreabh cáilitheach, amhail is dá mba thrádáil í.

(b) Ní thabharfar liúntas de bhua an fho-ailt seo i leith aon chaiteachais chaipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh ach amháin a mhéid a thabhaítear an caiteachas sin sa tréimhse cháilitheach.

(3) Sa chás go dtabhófar caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú áitribh cháilithigh, ní bheidh feidhm ag fo-alt (2) ach amháin más rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais chaipitiúil arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an áitribh cháilithigh díreach sular tabhaíodh an caiteachas sin.

(4) Chun críocha fheidhmiú ailt 271 agus 273 le fo-alt (2), i ndáil le caiteachas caipitiúil arna thabhú sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh—

(a) beidh feidhm ag alt 271—

(i) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh,

(ii) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (2) (a) (i) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3) maidir leis’ a scriosadh,

(iii) amhail is dá ndéanfaí fo-alt (3) den alt sin a scriosadh,

(iv) amhail is dá ndéanfaí an fo-alt seo a leanas a chur in ionad fho-alt (4) den alt sin:

‘(4) Méid is comhionann le 50 faoin gcéad den chaiteachas caipitiúil a luaitear i bhfo-alt (2) a bheidh i liúntas foirgníochta tionscail.’,

agus

(v) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (5) den alt sin, ‘a bhfuil feidhm ag fo-alt (3)(c) maidir leis’ a scriosadh,

agus

(b) beidh feidhm ag alt 273—

(i) amhail is dá ndéanfaí, i bhfo-alt (1) den alt sin, an míniú ar ‘gníomhaireacht forbartha tionscail’ a scriosadh, agus

(ii) amhail is dá ndéanfaí fo-ailt (2)(b) agus (3) go (7) den alt sin a scriosadh.

(5) D'ainneoin alt 274(1), ní ghearrfar aon mhuirear cothromaíochta i ndáil le háitreabh cáilitheach mar gheall ar aon cheann de na teagmhais a shonraítear san alt sin a tharlaíonn—

(a) níos mó ná 13 bliana tar éis an t-áitreabh cáilitheach a úsáid den chéad uair, nó

(b) i gcás ina bhfuil feidhm ag alt 276, níos mó ná 13 bliana tar éis an caiteachas caipitiúil ar athfheistiú an áitribh cháilithigh a thabhú.

(6) (a) D'ainneoin fho-ailt (2) go (4), déanfar aon liúntas nó muirear a dhéanfaí, ar leith ón bhfo-alt seo, a thabhairt nó a ghearradh de bhua fho-alt (2) i leith caiteachais chaipitiúil arna thabhú ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh a laghdú go dtí leath an mhéid arbh é a bheadh ann, ar leith ón bhfo-alt seo, méid an liúntais nó an mhuirir sin.

(b) Chun críocha mhír (a), déanfar méid liúntais nó muirir a bheidh le laghdú go dtí a leath a ríomh—

(i) amhail is dá mba rud é nár achtaíodh an fo-alt seo, agus

(ii) amhail is dá mbeadh éifeacht tugtha do na liúntais go léir a bheidh curtha i gcuntas le linn an méid sin a bheith á ríomh amhlaidh.

(c) Ní dhéanfaidh aon ní san fho-alt seo difear d'oibriú alt 274(8).

(7) Chun cinneadh a dhéanamh agus chuige sin amháin, i ndáil le héileamh ar liúntas de bhua fho-alt (2), cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas caipitiúil a thabhaítear ar fhoirgniú nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh, ní dhéileálfar (d'ainneoin aon fhorála eile de na hAchtanna Cánach maidir leis an tráth a dhéileáiltear nó a dhéileálfar le haon chaiteachas caipitiúil mar chaiteachas a tabhaíodh) ach le cibé méid den chaiteachas caipitiúil sin is inchurtha síos go cuí d'obair ar fhoirgniú nó ar athfheistiú an áitribh a rinneadh iarbhír le linn na tréimhse cáilithí mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

Liúntas cíosa dúbailte i leith cíosa arna íoc ar áitribh ghnó áirithe.

372O.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, faoi réir fho-alt (5), léas i leith áitribh cháilithigh arna dheonú sa tréimhse cháilitheach ar théarmaí tráchtála bona fide ag léasóir chuig léasaí nach bhfuil baint aige nó aici leis an léasóir ná le haon duine eile atá i dteideal cíosa i leith an áitribh cháilithigh, cibé acu faoin léas sin nó faoi léas ar bith eile;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’ foirgneamh nó déanmhas—

(a) (i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach agus ar foirgneamh nó déanmhas é atá in úsáid chun críche a shonraítear in alt 268(1)(a), agus a dtabhaítear caiteachas caipitiúil ina leith sa tréimhse cháilitheach a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi alt 271 nó 273, arna chur chun feidhme le halt 372M, nó

(ii) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar cáilitheach agus a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi Chaibidil 1 de Chuid 9 de bhua alt 372N,

agus

(b) atá ligthe ar théarmaí tráchtála bona fide ar cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí í i leith ligean an fhoirgnimh nó an déanmhais arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch,

ach, más rud é go dtabhaítear caiteachas caipitiúil sa tréimhse cháilitheach ar athfheistiú foirgnimh nó déanmhais a bhfuil liúntas le tabhairt ina leith, nó a dtabharfar liúntas ina leith de bhua alt 279, chun críocha cánach ioncaim nó cánach corparáide, de réir mar a bheidh, faoi aon cheann de na forálacha dá dtagraítear i mír (a), ní mheasfar gur áitreabh cáilitheach an foirgneamh nó an déanmhas mura rud é nach lú méid iomlán an chaiteachais arna thabhú amhlaidh ná méid is comhionann le 10 faoin gcéad de mhargadhluach an fhoirgnimh nó an déanmhais díreach sula dtabhaítear an caiteachas sin.

(2) Chun críocha an ailt seo, is tréimhse chíosa iomchuí an oiread sin de thréimhse, is tréimhse ina mbeidh cíos iníoctha ag duine i ndáil le háitreabh cáilitheach faoi léas cáilitheach, nach faide ná—

(a) 10 mbliana, nó

(b) an tréimhse ar faide 10 mbliana ná—

(i) aon tréimhse roimhe sin, nó

(ii) más ann do níos mó ná tréimhse amháin roimhe sin, comhiomlán na dtréimhsí sin,

dá raibh cíos iníoctha ag an duine sin nó ag aon duine eile i ndáil leis an áitreabh sin faoi léas cáilitheach.

(3) Faoi réir fho-alt (4), más rud é, le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ó thrádáil nó ó ghairm a bheith á ríomh, go mbeidh duine, ar leith ón alt seo, i dteideal aon asbhainte (dá ngairtear ‘an chéad asbhaint a luaitear’ san fho-alt seo) ar chuntas cíosa i leith áitribh cháilithigh atá á áitiú ag an duine sin chun críocha na trádála nó na gairme sin agus is iníoctha ag an duine sin do thréimhse chíosa iomchuí i ndáil leis an áitreabh cáilitheach sin faoi léas cáilitheach, beidh an duine sin, sa ríomh sin, i dteideal asbhainte breise (dá ngairtear ‘an dara hasbhaint a luaitear’ san fho-alt seo) is comhionann le méid na chéad asbhainte a luaitear, ach i gcás go bhfuil an chéad asbhaint a luaitear ar chuntas cíosa is iníoctha ag an duine sin le duine bainteach, ní bheidh an duine sin i dteideal an dara hasbhaint a luaitear sa ríomh sin.

(4) Más rud é go bhfuil leas in áitreabh cáilitheach ag duine agus go ndéantar léas cáilitheach a bhunú go díreach nó go neamhdhíreach as an leas sin i leith an áitribh cháilithigh agus go ndéantar éileamh ar asbhaint bhreise faoin alt seo i leith cíosa is iníoctha faoin léas cáilitheach, agus, maidir leis an duine sin nó le duine eile atá bainteach leis an duine sin—

(a) go ndéanfaidh sé nó sí áitreabh cáilitheach (dá ngairtear ‘an dara háitreabh a luaitear’ san fho-alt seo) atá á áitiú ag an duine sin nó ag an duine eile sin, de réir mar a bheidh, a thógáil faoi léas cáilitheach chun críocha trádála nó gairme, agus

(b) go bhfuil sé nó sí, ar leith ón alt seo, le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ón trádáil nó ón ngairm sin a bheith á ríomh, i dteideal asbhainte ar chuntas cíosa i leith an dara háitreabh a luaitear,

ansin, mura suífidh an duine sin nó an duine eile sin, de réir mar a bheidh, nach chun asbhaint bhreise ar chuntas cíosa a fháil faoin alt seo agus chuige sin amháin, nó nach chuige sin go príomha, a rinne sé nó sí an dara háitreabh a luaitear a thógáil ar léas, ní bheidh an duine sin nó an duine eile sin, de réir mar a bheidh, i dteideal aon asbhainte breise ar chuntas cíosa i leith an dara háitreabh a luaitear le linn méid na mbrabús nó na ngnóchan ón trádáil nó ón ngairm sin a bheith á ríomh.

(5)(a) San fho-alt seo—

ciallaíonn ‘luach reatha’, i ndáil le híocaíochtaí léasa íosta, luach na n-íocaíochtaí sin arna lascainiú go dtí a luach láithreach de réir ráta a thabharfaidh, nuair a chuirtear chun feidhme é tráth tionscanta an léasa—

(i) ar na híocaíochtaí sin, lena n-áirítear aon íocaíocht tosaigh ach gan aon íocaíocht nó cuid d'aon íocaíocht a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti, agus

(ii) ar aon iarmharluach neamhráthaithe den áitreabh cáilitheach, gan aon chuid den luach sin a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti,

luachanna láithreacha lascainithe arb ionann a méid comhiomlán agus méid luach cóir an áitribh cháilithigh;

ciallaíonn ‘luach cóir’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, méid is ionann agus cibé comaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go n-íocfaí i leith an áitribh í ar dhíol arna chaibidil ar bhonn neamhthuilleamaíoch lúide aon deontais is infhaighte faoi chomhair an t-áitreabh cáilitheach a cheannach;

ciallaíonn ‘tráth tionscanta an léasa’ an tráth a thosófar ag baint úsáide as an áitreabh cáilitheach nó an dáta a fhabhróidh cíosanna faoin léas den chéad uair, cibé acu is luaithe;

ciallaíonn ‘íocaíochtaí léasa íosta’ na híocaíochtaí íosta thar a mbeidh fágtha de théarma an léasa a bheidh le híoc leis an léasóir agus folaíonn sé aon iarmharmhéid a bheidh le híoc leis an léasóir ag deireadh théarma an léasa agus a bheidh ráthaithe ag an léasaí nó ag duine a bhfuil baint aige nó aici leis an léasaí;

ciallaíonn ‘iarmharluach neamhráthaithe’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an chuid sin d'iarmharluach an áitribh sin ag deireadh téarma léasa, arna mheas tráth tionscanta an léasa, nach mbeidh a réadú ag an léasóir forchinntithe, nó nach mbeidh an réadú sin ráthaithe ach amháin ag duine a bhfuil baint aige nó aici leis an léasóir.

(b) Ní léas cáilitheach chun críocha an ailt seo léas airgeadais, is é sin le rá—

(i) léas i leith áitribh cháilithigh i gcás gurb ionann, tráth tionscanta an léasa, comhiomlán luach reatha na n-íocaíochtaí léasa íosta (lena n-áirítear aon íocaíocht tosaigh ach gan aon íocaíocht nó cuid d'aon íocaíocht a áireamh a mbeidh an léasóir cuntasach don léasaí inti) is iníoctha ag an léasaí i ndáil leis an léas, agus méid is comhionann le 90 faoin gcéad nó níos mó de luach cóir an áitribh cháilithigh, nó

(ii) léas a meastar faoi, sna himthosca go léir, go dtugann sé go substaintiúil don léasaí na fiontair agus na tairbhí a ghabhann le húinéireacht an áitribh cháilithigh seachas teideal dlí chuig an áitreabh sin.

Cóiríocht chónaithe chíosa; asbhaint i leith caiteachais áirithe ar fhoirgniú.

372P.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372S(2), léas ar an teach nach giorra ná 12 mhí a ré agus arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla agus iad sin amháin ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe nach mó ná 10 faoin gcéad de chostas iomchuí an tí;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(a) agus (5) d'alt 372S, teach—

(a) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach,

(b) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(c) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(d) a bhfuil, mura teach nua é (chun críocha alt 4 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 ) atá curtha ar fáil lena dhíol, deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas foirgnithe an tí ná an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar an bhfoirgniú sin, agus

(e) a ndéantar, gan é a bheith úsáidte, é a ligean den chéad uair ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir deireadh léasa cháilithigh amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘costas iomchuí’, i ndáil le teach, faoi réir fho-alt (4), méid is comhionann le comhiomlán na méideanna seo a leanas—

(a) an caiteachas a tabhaíodh chun aon talamh ar a bhfuil an teach foirgnithe, nó chun cearta sa talamh sin nó thairsti, a fháil, agus

(b) an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an tí;

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(2) Faoi réir fho-alt (3), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas ar fhoirgniú áitribh cháilithigh—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(3)(a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir.

(b) Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (2), an caiteachas a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh, a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais a tabhaíodh ar an bhfoirgniú sin.

(4) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid é d'fhoirgneamh ar ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é féin, déanfar cibé cionroinnt is gá—

(a) ar an gcaiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an fhoirgnimh nó na bhfoirgneamh sin, agus

(b) ar an méid arbh é an costas iomchuí é i ndáil leis an bhfoirgneamh nó leis na foirgnimh sin, dá mba áitreabh cáilitheach aonair an foirgneamh nó na foirgnimh, de réir mar a bheidh,

chun an caiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh agus an costas iomchuí i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(5) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (2), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais a tabhaíodh ar fhoirgniú an áitribh cháilithigh, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(6)(a) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (5) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais ar fhoirgniú an tí atá ar cóimhéid leis an méid a áiríodh, faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (3)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an tí; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó ná an praghas iomchuí a d'íoc an duine sin ar an gceannach an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin.

(b) Chun críocha an fho-ailt seo agus fho-alt (7), is é an praghas iomchuí a d'íoc duine ar cheannach tí an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach sin an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais a tabhaíodh iarbhír ar fhoirgniú an tí, a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus an costas iomchuí i ndáil leis an teach sin.

(7)(a) Faoi réir mhír (b), i gcás caiteachas a bheith tabhaithe ar fhoirgniú tí agus, sula n-úsáidtear an teach, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas ar fhoirgniú an tí is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(i) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(ii) an praghas iomchuí a d'íoc an duine sin ar an gceannach,

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(b) I gcás caiteachas a bheith tabhaithe ar fhoirgniú tí ag duine a sheolann trádáil nó cuid de thrádáil arb éard í, maidir leis an trádáil go léir nó le haon chuid di, foirgnimh a fhoirgniú d'fhonn iad a dhíol agus, sula n-úsáidtear an teach, go ndíoltar é i gcúrsa na trádála sin nó, de réir mar a bheidh, i gcúrsa an chuid sin den trádáil sin—

(i) déanfar an duine (dá ngairtear ‘an ceannaitheoir’ sa mhír seo) a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas ar fhoirgniú an tí is comhionann leis an bpraghas iomchuí a d'íoc an ceannaitheoir ar an gceannach (dá ngairtear ‘an chéad cheannach’ sa mhír seo), agus

(ii) i ndáil le haon díolachán nó díolacháin dá éis sin den teach sula n-úsáidtear an teach, beidh feidhm ag mír (a) amhail is dá mba thagairt don phraghas iomchuí a íocadh ar an gcéad cheannach an tagairt do mhéid an chaiteachais a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach.

(8) Beidh feidhm ag alt 372S chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Cóiríocht chónaithe chíosa: asbhaint i leith caiteachais áirithe ar athchóiriú.

372Q.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘caiteachas athchóirithe’, faoi réir fho-alt (2), caiteachas a tabhaíodh—

(a) chun foirgneamh a athchóiriú ina theach, ar foirgneamh é—

(i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach, agus

(ii) nach raibh in úsáid roimhe sin mar theaghais,

agus

(b) chun foirgneamh a athchóiriú ina 2 theach nó níos mó, ar foirgneamh é—

(i) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach, agus

(ii) nach raibh in úsáid mar theaghais, nó a bhí in úsáid mar theaghais aonair, roimh an athchóiriú,

agus forléireofar tagairtí san alt seo agus in alt 372S do ‘athchóiriú’, ‘athchóiriú ina theach’ agus ‘caiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú’ dá réir sin;

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372S(2), léas ar an teach nach giorra ná 12 mhí a ré agus arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla, agus iad sin amháin, ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe nach mó ná 10 faoin gcéad de mhargadhluach an tí an tráth a chríochnaítear an t-athchóiriú agus, i gcás tí is cuid d'fhoirgneamh agus nach indíolta ar leithligh ón bhfoirgneamh ar cuid de é, measfar chun críocha na míre seo gurb é margadhluach an tí an tráth a chríochnaítear an t-athchóiriú méid a mbeidh idir é agus margadhluach an fhoirgnimh an tráth sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an tí agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(b) agus (5) d'alt 372S, teach—

(a) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(b) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(c) a bhfuil deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas an athchóirithe i ndáil leis an teach ná an caiteachas a tabhaíodh iarbhír ar an athchóiriú sin, agus

(d) a ndéantar, gan é a bheith úsáidte tar éis an caiteachas a thabhú ar an athchóiriú, é a ligean den chéad uair ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir an tráth a mbeidh deireadh le léas cáilitheach amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(2) Chun críocha an ailt seo, measfar go bhfolaíonn caiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú foirgnimh caiteachas a tabhaíodh i gcúrsa an athchóirithe ar cheachtar díobh seo a leanas nó orthu araon—

(a) aon oibreacha foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana a dhéanamh, agus

(b) saoráidí uisce, séarachais nó téacháin a chur ar fáil nó a fheabhsú,

i ndáil leis an bhfoirgneamh nó le haon fhotheach a chomhghabhann leis an bhfoirgneamh nó a theachtar leis de ghnáth, ach ní mheasfar go bhfolaíonn sé—

(i) aon chaiteachas a bhfuil aon duine i dteideal asbhainte, faoisimh nó liúntais ina leith faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach, nó

(ii) aon chaiteachas is inchurtha síos d'aon chuid (dá ngairtear ‘aonad neamhchónaithe’ san alt seo) den fhoirgneamh nach teach í ar an athchóiriú a chríochnú.

(3) Chun críocha fho-alt (2)(ii), más rud é go bhfuil caiteachas inchurtha síos d'fhoirgneamh i gcoitinne agus ní go díreach d'aon teach nó d'aon aonad neamhchónaithe ar leith atá ar áireamh san fhoirgneamh ar an athchóiriú a chríochnú, measfar gur méid is inchurtha síos d'aonad neamhchónaithe cibé méid den chaiteachas sin a mbeidh idir é agus iomlán an chaiteachais sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an aonaid neamhchónaithigh agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh.

(4) Faoi réir fho-alt (5), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas athchóirithe i ndáil le teach ar áitreabh cáilitheach é—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(5)(a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir.

(b)  Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (4), an caiteachas athchóirithe a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an áitreabh cáilitheach lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh iarbhír i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach.

(6) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid é d'fhoirgneamh ar ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é féin, déanfar cibé cionroinnt is gá ar an gcaiteachas a tabhaíodh ar athchóiriú an fhoirgnimh nó na bhfoirgneamh sin chun an caiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(7) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (4), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(8) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (7) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais athchóirithe i ndáil leis an teach atá ar cóimhéid leis an méid den chaiteachas athchóirithe a áiríodh, faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (5)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an teach; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin ná—

(a) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(b) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach.

(9) I gcás caiteachas athchóirithe a bheith tabhaithe i ndáil le teach agus, sula n-úsáidtear an teach tar éis an caiteachas sin a thabhú, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas athchóirithe i ndáil leis an teach is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(a) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) (i) (i) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(ii) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais athchóirithe a tabhaíodh i ndáil leis an teach;

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é tar éis an caiteachas athchóirithe a thabhú i ndáil leis an teach, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(10) Ní bheidh feidhm ag an alt seo i gcás athchóiriú mura mbeidh cead pleanála maidir leis an athchóiriú tugtha faoi na hAchtanna Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt), 1963 go 1993.

(11) Beidh feidhm ag alt 372S chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Cóiríocht chónaithe chíosa: asbhaint i leith caiteachais áirithe ar athfheistiú.

372R.—(1) San alt seo—

ciallaíonn ‘léas cáilitheach’, i ndáil le teach, faoi réir alt 372S(2), léas ar an teach nach giorra ná 12 mhí a ré agus arb éard í an chomaoin maidir lena dheonú—

(a) íocaíochtaí tréimhsiúla, agus iad sin amháin, ar cíos iad uile nó a n-áireofar iad uile mar chíos chun críocha Chaibidil 8 de Chuid 4, nó

(b) íocaíochtaí den chineál a luaitear i mír (a), mar aon le híocaíocht ar mhodh préimhe—

(i) is iníoctha ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó ar dháta dá éis nó, más iníoctha roimh an dáta sin í, is iníoctha amhlaidh mar gheall ar an athfheistiú a dhéanamh nó thairis sin i dtaca lena dhéanamh, agus

(ii) nach mó ná 10 faoin gcéad de mhargadhluach an tí ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí agus, i gcás tí is cuid d'fhoirgneamh agus nach indíolta ar leithligh ón bhfoirgneamh ar cuid de é, measfar chun críocha na fomhíre seo gurb é margadhluach an tí ar an dáta sin méid a mbeidh idir é agus margadhluach an fhoirgnimh ar an dáta sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an tí agus achar urláir iomlán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘áitreabh cáilitheach’, faoi réir fho-ailt (3), (4)(b) agus (5) d'alt 372S, teach—

(a) a úsáidtear d'aon toisc mar theaghais,

(b) nach lú ná 38 méadar chearnacha agus nach mó ná 125 mhéadar chearnacha a achar urláir iomlán,

(c) a bhfuil deimhniú um chostas réasúnach i bhfeidhm ina leith nach lú an méid atá sonraithe ann i leith chostas an athfheistithe i ndáil leis an teach ná an caiteachas iomchuí a tabhaíodh iarbhír ar an athfheistiú sin, agus

(d) atá, ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí, ligthe (nó, mura bhfuil sé ligthe ar an dáta sin, a ndéantar é a ligean den chéad uair, gan é a bheith úsáidte i ndiaidh an dáta sin) ina iomláine faoi léas cáilitheach agus ina dhiaidh sin go leanann sé de bheith ligthe faoi léas den sórt sin ar feadh a mbeidh fágtha den tréimhse iomchuí (ach amháin tréimhsí réasúnacha neamhúsáide sealadaí idir an tráth a mbeidh deireadh le léas cáilitheach amháin agus tosach léasa eile den sórt sin);

ciallaíonn ‘athfheistiú’, i ndáil le foirgneamh, ceachtar díobh seo a leanas nó iad araon—

(a) aon oibreacha foirgníochta, athfhoirgníochta, deisiúcháin nó athnuachana a dhéanamh, agus

(b) saoráidí uisce, séarachais nó téacháin a sholáthar nó a fheabhsú,

i gcás ina ndeimhneoidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil, in aon deimhniú um chostas réasúnach arna thabhairt ag an Aire sin i ndáil le haon teach atá san fhoirgneamh, gur ghá na hoibreacha sin a dhéanamh nó na saoráidí sin a chur ar fáil d'fhonn a chinntiú go mbeadh aon teach san fhoirgneamh oiriúnach le bheith ina theaghais agus cibé acu a dhéanfar nó nach ndéanfar an líon tithe san fhoirgneamh, nó cruth nó méid aon tí den sórt sin, a athrú i gcúrsa an athfheistithe sin;

ciallaíonn ‘caiteachas iomchuí’ caiteachas a tabhaíodh ar athfheistiú foirgnimh shonraithe, seachas caiteachas is inchurtha síos d'aon chuid (dá ngairtear ‘aonad neamhchónaithe’ san alt seo) den fhoirgneamh nach teach í ar an athfheistiú a chríochnú, agus chun críocha an mhínithe seo, más rud é go bhfuil caiteachas inchurtha síos don fhoirgneamh sonraithe i gcoitinne (agus ní go díreach d'aon teach nó aonad neamhchónaithe ar leith atá ar áireamh san fhoirgneamh, ar an athfheistiú a chríochnú), is é méid an chaiteachais sin a mheasfar is inchurtha síos d'aonad neamhchónaithe méid a mbeidh idir é agus iomlán an chaiteachais sin an chomhréir chéanna atá idir achar urláir iomlán an aonaid neamhchónaithe agus achar urláir iolmán an fhoirgnimh;

ciallaíonn ‘tréimhse iomchuí’, i ndáil le háitreabh cáilitheach, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó, mura raibh an t-áitreabh ligthe faoi léas cáilitheach ar an dáta sin, an tréimhse 10 mbliana dar tosach dáta an chéadligin den sórt sin tar éis an dáta críochnaithe sin;

ciallaíonn ‘foirgneamh sonraithe’ foirgneamh—

(a) a bhfuil a láithreán go hiomlán laistigh de limistéar tuaithe cáilitheach,

(b) a bhfuil, roimh an athfheistiú lena mbaineann an caiteachas iomchuí, teach amháin nó níos mó ann, agus

(c) a bhfuil, ar an athfheistiú sin a chríochnú, teach amháin nó níos mó ann (cibé acu i dteannta aon aonaid neamhchónaithe nó nach ea).

(2) Faoi réir fho-alt (3), más rud é go gcruthaíonn duine, tar éis dó nó di éileamh a dhéanamh chuige sin, gur thabhaigh sé nó sí caiteachas iomchuí i ndáil le teach ar áitreabh cáilitheach é—

(a) beidh an duine sin, le linn méid barrachais nó easnaimh i leith an chíosa ón áitreabh cáilitheach a bheith á ríomh chun críocha alt 97(1), i dteideal asbhainte den mhéid sin (más ann) den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo mar chaiteachas a bheidh tabhaithe ag an duine sin sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) beidh feidhm ag Caibidil 8 de Chuid 4 amhail is dá mba asbhaint arna húdarú le halt 97(2) an asbhaint sin.

(3)(a) Beidh feidhm ag an bhfo-alt seo maidir le haon phréimh nó suim eile—

(i) is iníoctha, go díreach nó go neamhdhíreach, faoi léas cáilitheach nó ar shlí eile faoi na téarmaí ar faoina réir a dheonaítear an léas, leis an léasóir nó chun sochair don léasóir nó le haon duine, nó chun sochair d'aon duine, atá bainteach leis an léasóir, agus

(ii) is iníoctha ar dháta críochnaithe an athfheistithe lena mbaineann an caiteachas iomchuí nó ar dháta dá éis nó, más iníoctha roimh an dáta sin í, is iníoctha amhlaidh mar gheall ar an athfheistiú a dhéanamh nó thairis sin i dtaca lena dhéanamh.

(b) Más rud é nach cíos nó nach n-áirítear mar chíos chun críocha alt 97 aon phréimh nó suim eile lena mbaineann an fo-alt seo nó aon chuid den phréimh sin nó den tsuim eile sin, measfar, chun críocha fho-alt (2), an caiteachas iomchuí a bheidh le háireamh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an áitreabh cáilitheach lena mbaineann an léas cáilitheach a bheith laghdaithe den mhéid is lú acu seo a leanas—

(i) méid na préimhe sin nó na suime eile sin nó, de réir mar a bheidh, an chuid sin den phréimh sin nó den tsuim eile sin, agus

(ii) an méid a mbeidh idir é agus an méid atá luaite i bhfomhír (i) an chomhréir chéanna atá idir méid an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh iarbhír i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach.

(4) Más cuid d'fhoirgneamh áitreabh cáilitheach nó más ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é, nó más cuid é d'fhoirgneamh ar ceann de líon foirgneamh i bhforbairt aonair é féin, déanfar cibé cionroinnt is gá ar an gcaiteachas iomchuí a tabhaíodh ar an bhfoirgneamh nó ar na foirgnimh sin chun an caiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach a chinneadh.

(5) Más rud é gur áitreabh cáilitheach teach agus go dtarlóidh ceachtar den dá theagmhas seo a leanas aon tráth le linn na tréimhse iomchuí i ndáil leis an áitreabh—

(a) go scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach, nó

(b) go n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuig aon duine eile ach nach scoirfidh an teach de bheith ina áitreabh cáilitheach,

ansin, maidir leis an duine a fuair asbhaint nó a bhí i dteideal asbhaint a fháil faoi fho-alt (2), roimh an teagmhas tarlú, i leith caiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an áitreabh cáilitheach, measfar go bhfuair sé nó sí, an lá roimh an lá a tharla an teagmhas, méid mar chíos ón áitreabh cáilitheach atá ar cóimhéid le méid na hasbhainte.

(6) Más rud é go dtarlóidh an teagmhas a luaitear i bhfo-alt (5) (b) sa tréimhse iomchuí i ndáil le teach is áitreabh cáilitheach, déanfar an duine a n-aistreoidh úinéireacht leas an léasóra sa teach chuige nó chuici a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, méid caiteachais iomchuí i ndáil leis an teach atá ar cóimhéid leis an méid den chaiteachas iomchuí a áiríodh, faoi alt 372S(7) nó faoin alt seo (ar leith ó fho-alt (3)(b)), a bheith tabhaithe ag an léasóir sa tréimhse cháilitheach i ndáil leis an teach; ach, i gcás duine a cheannóidh teach den sórt sin, ní mó an méid a áireofar amhlaidh mar chaiteachas a thabhaigh an duine sin ná—

(a) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(b) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach.

(7) I gcás caiteachas iomchuí a bheith tabhaithe i ndáil le teach agus, sula n-úsáidtear an teach tar éis an caiteachas sin a thabhú, go ndíoltar é, déanfar an duine a cheannaíonn an teach a áireamh chun críocha an ailt seo mar dhuine a thabhaigh, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas iomchuí i ndáil leis an teach is comhionann leis an méid is lú acu seo a leanas—

(a) an méid den chaiteachas sin a bheidh le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, agus

(b) (i) an glanphraghas a d'íoc an duine sin ar an gceannach, nó

(ii) i gcás nach mbeidh ach cuid den chaiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach le háireamh faoi alt 372S(7) mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse cháilitheach, an méid a mbeidh idir é agus an glanphraghas sin an chomhréir chéanna atá idir an chuid sin agus iomlán an chaiteachais iomchuí a tabhaíodh i ndáil leis an teach;

ach más rud é go ndíoltar an teach níos mó ná aon uair amháin sula n-úsáidtear é tar éis an caiteachas iomchuí a thabhú i ndáil leis an teach, ní bheidh feidhm ag an bhfo-alt seo ach amháin i ndáil leis an gceann deireanach de na díolacháin sin.

(8) Ní bheidh feidhm ag an alt seo i gcás athfheistiú ar bith mura mbeidh cead pleanála, a mhéid is gá sin, maidir leis an obair a rinneadh i gcúrsa an athfheistithe tugtha faoi na hAchtanna Rialtais Áitiúil (Pleanáil agus Forbairt), 1963 go 1993.

(9) Ní áireofar i gcaiteachas a mbeidh duine i dteideal faoisimh faoin alt seo ina leith aon chaiteachas a bhfuil aon duine i dteideal asbhainte, faoisimh nó liúntais ina leith faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach.

(10) Beidh feidhm ag alt 372S chun an t-alt seo a fhorlíonadh.

Forálacha d'fhorlíonadh ailt 372P go 372R.

372S.—(1) In ailt 372P go 372R—

ciallaíonn ‘deimhniú um chostas réasúnach’ deimhniú arna thabhairt ag an Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil, chun críocha alt 372P, 372Q nó 372R, de réir mar a bheidh, á rá go bhfeictear don Aire sin, tráth an deimhniú a thabhairt agus ar bhonn na faisnéise a bheidh ar fáil don Aire sin an tráth sin, gur méid réasúnach an méid a shonraítear sa deimhniú i ndáil le costas foirgnithe an tí, costas an athchóirithe ina theach nó costas athfheistithe an tí lena mbaineann an deimhniú, agus beidh feidhm, fara aon mhodhnuithe is gá, ag alt 18 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , maidir le deimhniú um chostas réasúnach amhail is dá mba dheimhniú um luach réasúnach de réir bhrí an ailt sin é;

folaíonn ‘teach’ aon fhoirgneamh nó cuid d'fhoirgneamh a úsáidtear nó atá oiriúnach lena úsáid mar theaghais agus aon fhotheach, clós, gairdín nó talamh eile a chomhghabhann nó a theachtar de ghnáth leis an bhfoirgneamh sin nó leis an gcuid sin d'fhoirgneamh;

ciallaíonn ‘achar urláir iomlán’ achar urláir iomlán tí arna thomhas ar an modh dá dtagraítear in alt 4(2)(b) d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 .

(2) Ní léas cáilitheach léas chun críocha alt 372P, 372Q nó 372R má tá aon fhoráil i dtéarmaí an léasa á chumasú don léasaí nó d'aon duine eile, go díreach nó go neamhdhíreach, aon leas sa teach lena mbaineann an léas a fháil tráth ar bith ar chomaoin is lú ná an chomaoin a bhféadfaí a bheith ag súil go dtabharfaí í an tráth sin chun an leas a fháil dá seolfaí na caibidlí don fháil sin ar neamhthuilleamaí ar an margadh oscailte.

(3) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372P, 372Q nó 372R—

(a) má bhíonn sé á áitiú mar theaghais ag aon duine atá bainteach leis an duine atá i dteideal, i ndáil leis an gcaiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú an tí, ar an athchóiriú ina theach nó, de réir mar a bheidh, ar athfheistiú an tí, asbhaint a fháil faoi alt 372P(2), 372Q(4) nó 372R(2), de réir mar a bheidh, agus

(b) mura bhfuil téarmaí an léasa cháilithigh i ndáil leis an teach den chineál a bhféadfaí a bheith ag súil go mbeidís sa léas dá mba rud é gur ar neamhthuilleamaí a dhéanfaí na caibidlí le haghaidh an léasa.

(4) (a) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372P mura gcomhlíonfaidh sé cibé coinníollacha, más ann, a chinnfidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil ó am go ham chun críocha alt 4 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , i ndáil le caighdeáin foirgníochta tithe agus soláthar uisce, séarachais agus seirbhísí eile i dtithe.

(b) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372Q nó 372R mura gcomhlíonfaidh sé cibé coinníollacha, más ann, a chinnfidh an tAire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil ó am go ham chun críocha alt 5 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 , i ndáil le caighdeáin feabhsúcháin tithe agus soláthar uisce, séarachais agus seirbhísí eile i dtithe.

(5) Ní áitreabh cáilitheach teach chun críocha alt 372P, 372Q nó 372R mura rud é—

(a) go gceadaítear do dhaoine a bheidh údaraithe i scríbhinn ag an Aire Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil chun críocha na n-alt sin an teach a iniúchadh gach tráth réasúnach ar a n-údaruithe a thabhairt ar aird má iarrann an duine dá ndéantar difear orthu déanamh amhlaidh, agus

(b) go n-úsáidtear an teach, ar feadh thréimhse aon léasa cháilithigh a bhaineann leis an áitreabh sin, mar aon-áit nó mar phríomh-áit chónaithe an léasaí i ndáil leis an léas cáilitheach sin.

(6) Chun críocha ailt 372P go 372R, déanfar tagairtí sna hailt sin d'fhoirgniú aon áitribh, d'athchóiriú in aon áitreabh nó d'athfheistiú aon áitribh a fhorléiriú mar thagairtí a fholaíonn tagairtí d'fhorbairt na talún ar a bhfuil an t-áitreabh suite nó a úsáidtear i dtaca le gairdíní, fearainn, rochtain nó taitneamhachtaí a sholáthar i ndáil leis an áitreabh agus, gan dochar do ghinearáltacht an mhéid sin roimhe seo, mar thagairtí a fholaíonn go háirithe na nithe seo a leanas—

(a) aon fhoirgneamh ar an talamh a scartáil nó a dhíchóimeáil,

(b) glanadh láithreáin, uachtar talún a aistriú, tochailt, tollánú agus tolladh, leagan bunsraitheanna, tógáil scafaill, aisiriú láithreáin, tírdhreachú agus soláthar ród agus oibreacha rochtana eile,

(c) ballaí, soláthar cumhachta, siltean, sláintíocht agus soláthar uisce, agus

(d) foirgniú aon fhothithe nó aon fhoirgneamh nó déanmhas eile lena n-úsáid ag áititheoirí an áitribh nó lena n-úsáid i dtaca le taitneamhachtaí a sholáthar do na háititheoirí.

(7) (a) Chun cinneadh a dhéanamh, i ndáil le haon éileamh faoi alt 372P(2), 372Q(4) nó 372R(2), de réir mar a bheidh, cibé acu a thabhaítear nó nach dtabhaítear agus a mhéid a thabhaítear, sa tréimhse cháilitheach, caiteachas a thabhaítear ar fhoirgniú áitribh cháilithigh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh, ní dhéileálfar ach le cibé méid den chaiteachas sin is inchurtha síos go cuí d'obair a rinneadh iarbhír sa tréimhse cháilitheach ar fhoirgniú an áitribh, ar an athchóiriú ina áitreabh nó ar athfheistiú an áitribh mar chaiteachas a tabhaíodh sa tréimhse sin.

(b) Más rud é, de bhua fho-alt (6), go bhfuil caiteachas ar fhorbairt aon talún san áireamh i gcaiteachas ar fhoirgniú áitribh cháilithigh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach nó ar athfheistiú áitribh cháilithigh, beidh feidhm ag mír (a) fara aon mhodhnuithe is gá amhail is dá mba thagairtí d'fhorbairt na talún sin na tagairtí sa mhír sin d'fhoirgniú an áitribh cháilithigh, don athchóiriú ina áitreabh cáilitheach nó d'athfheistiú an áitribh cháilithigh.

(8) (a) Chun críocha ailt 372P agus 372Q seachas na críocha a luaitear i bhfo-alt (7)(a), déanfar caiteachas a tabhaíodh ar fhoirgniú áitribh cháilithigh nó, de réir mar a bheidh, ar athchóiriú ina áitreabh cáilitheach, a mheas mar chaiteachas a tabhaíodh ar dháta chéadligean an áitribh faoi léas cáilitheach.

(b) Chun críocha alt 372R seachas na críocha a luaitear i bhfo-alt (7)(a), déanfar caiteachas iomchuí a tabhaíodh i ndáil le hathfheistiú áitribh cháilithigh a mheas mar chaiteachas a tabhaíodh ar dháta thosach na tréimhse iomchuí, i ndáil leis an áitreabh, arna chinneadh maidir leis an athfheistiú lena mbaineann an caiteachas iomchuí.

(9) Chun críocha ailt 372P go 372R, ní mheasfar caiteachas a bheith tabhaithe ag duine a mhéid a bheidh sé íoctha nó le híoc, go díreach nó go neamhdhíreach, ag an Stát, ag aon bhord arna bhunú le reacht nó ag aon údarás poiblí nó áitiúil.

(10) Beidh feidhm ag alt 555 amhail is dá mba liúntas caipitiúil asbhaint faoi alt 372P(2), 372Q(4) nó 372R(2), de réir mar a bheidh, agus amhail is dá mba mhuirear cothromaíochta aon chíos a mheastar a bheith faighte ag duine faoi alt 372P(5), 372Q(7) nó 372R(5), de réir mar a bheidh.

(11) Féadfar achomharc a dhéanamh chuig na Coimisinéirí Achomhairc maidir le haon cheist a éireoidh faoin alt seo nó faoi alt 372P, 372Q nó 372R (seachas ceist ar féidir achomharc a dhéanamh maidir léi faoi alt 18 d'Acht na dTithe (Forálacha Ilghnéitheacha), 1979 ) sa tslí chéanna ina bhféadfaí achomharc a dhéanamh in aghaidh measúnachta i leith cánach ioncaim nó cánach corparáide, agus beidh feidhm dá réir sin ag na forálacha de na hAchtanna Cánach a bhaineann le hachomhairc.

Gan feidhm a bheith ag faoiseamh i gcásanna áirithe agus foráil in aghaidh faoisimh dhúbailte.

372T.—(1) D'ainneoin na bhforálacha sin roimhe seo den Chaibidil seo, ní bheidh feidhm ag ailt 372M, 372N agus 372O i ndáil le haon fhoirgneamh nó déanmhas atá in úsáid chun críocha trádála, nó aon ghníomhaíochta a áirítear mar thrádáil, i gcás gurb ionann agus 250, nó gur mó ná 250, an líon pearsana aonair atá fostaithe ag seoladh na trádála nó na gníomhaíochta nó atá ag gabháil don chéanna.

(2) Más rud é go dtugtar faoiseamh de bhua aon fhorála den Chaibidil seo i ndáil le caiteachas caipitiúil nó caiteachas eile a tabhaíodh ar aon fhoirgneamh, déanmhas nó áitreabh nó i ndáil le cíos is iníoctha i leith aon fhoirgnimh, déanmhais nó áitribh, ní thabharfar faoiseamh i leith an chaiteachais sin ná an chíosa sin faoi aon fhoráil eile de na hAchtanna Cánach.”,

agus

(b) tríd an méid seo a leanas a chur isteach i ndiaidh Sceideal 8:

“Alt 327L.

SCEIDEAL 8A

Tuairisc ar Limistéir Thuaithe Cháilitheacha

CUID 1

Tuairisc ar limistéir thuaithe cháilitheacha an Chabháin

Na Toghranna Ceantair seo a leanas: Ármhach, Loch na Féinne, Cill na Seanrátha, Baile an Mhuilinn, Corrach Fionn, Greallach, Cill Connaidh, Béal Tairbirt Uirbeach, Ard Odhbha, Carn, Baile na bhFraochán, Drom Cárthach, An Dúgharraí, Lios an Uabhair, Baile Mhic Shamhráin, Béal Átha Conaill, An Bábhún Buí, Teampall an Phoirt, Beann Bhreac, Tigh Pheadair an Bhóthair, Tír Cáine, Muileann an Iarainn, Cill Náile, Doire na Neannta, Dún Mhac Íomhair, An Damhshraith, Doire Leathan, Tuaim, Cill na Laighneach, Eisceach, Taobh Bán, Screabach, Loch Damhain, Cnoc Brúsa, Drom Carbháin, Corr, Cros Domhnaigh agus Coillidh Caoin.

CUID 2

Tuairisc ar limistéir thuaithe cháilitheacha Liatroma

Contae riaracháin Liatroma.

CUID 3

Tuairisc ar limistéir thuaithe cháilitheacha an Longfoirt

Contae riaracháin an Longfoirt.

CUID 4

Tuairisc ar limistéir thuaithe cháilitheacha Ros Comáin

Na Toghranna Ceantair seo a leanas: Baile an Tobair, Caisleán Teithín, An Cheathrú Dhubh, Cill Bhríde Thuaidh, Lios Ó nDubhthaigh, Cill an Bheacháin, Tearmann Bearaigh, Rúscaigh, Cill Ghlais Thuaidh, Cill Ghlais Theas, Buimlinn, Cluain Fionnlocha, Cill Lúcain (i dTuathcheantar Ros Comáin), Béal na mBuillí, Eanach Mór, Tuilsce, Cúil Luachra, Baile an Locha, Cill Tulach, Cluain Fobhair, Airteach Theas, Airteach Thuaidh, Bealach an Doirín, An Tulachán Mór, Loch Glinne, Buac-choill, Mullach na Sí, An Caisleán Riabhach, Dún Gar, Béal Áth na gCarr, Lios Lachna, Baislic Mhór, Brídeog, Alt an Ghabhláin, Loch Aillionn, Béal Átha Fearnáin, Céideadh, Achadh Finn, Baile Formaoile, Crosnach, Cill Brian, Mainistir na Búille Tuaithe, Mainistir na Búille Uirbeach, Taobhanna, Luachra, Tumna Thuaidh, Tumna Theas, Cill Lúcain (i dTuathcheantar Mhainistir na Búille Uimh. 1), Páirc Dharach, Caladh na Carraige, Ráth Danann, Cluaintín, Cill Mhór, Éille, Baile Garaidh, Eachdhroim Thoir, Eachdhroim Thiar, Craobh (i dTuathcheantar Mhainistir na Búille Uimh. 1), Craobh (i dTuathcheantar Ros Comáin), Ail Finn, An Ros Mór, Cluain Uí Choinn, Oghdheala, An Móinteach, Lios Garbh, Cill Mochoimse, Cill Colg, Díseart Nuadhain, Cruachán, Cill Lomad, Na Creaga, Cluain Uí Ghormacáin, Cill Bhríde Theas, Cill Géibhinn, Cluain Tuaiscirt, Droim Damh agus Cill Taobháin.

CUID 5

Tuairisc ar limistéir thuaithe cháilitheacha Shligigh

Na Toghranna Ceantair seo a leanas: Baile an Tóchair Thoir, Baile na Cille, Lios Conaidh, Droim Fionn, Baile an Mhóta, Cluain Eochaille, Liatroim, Tobar an Choire, Cill Toraí, Coill Mhór, Cill Fraoigh, Cúil Ó bhFinn, Cill Athracht, Teampall an Mhanaigh, Eachineach, Cill Mhic Treana, Baile na Sí, Seanchua, Droim Colm, Baile idir Dhá Abhainn, Achadh Mhór, Breicshliabh, Droim Ráithe, Tuaim Fhobhair, Cill Sealbhaigh, Cill Duibh Dúin, Cill Dá Loch, Cartrún, Cúil Áine, Abhainn Mhór, An Teampall, Eanach, Carraig Beannchair, Cúil Mhuine agus Baile an Tóchair Thiar.”.