An Chéad Lch. Lch. Roimhe Seo (AN CHEAD SCEIDEAL. Rialacha Chun Olltoghchain don tSeanad a Stiuru.) Ar Aghaidh (AN TRIU SCEIDEAL. Rialacha chun Corrthoghchan don tSeanad I gCoir Corrfholuntais i bhFo-Rolla don Oireachtas a Stiuru.)

42 1947

ACHT TOGHCHÁIN AN tSEANAID (ROLLA-CHOMHALTAÍ), 1947

AN DARA SCEIDEAL.

Rialacha Chun Na Votanna a Chomhaireamh

Diúltú do pháipéir bhallóide neamhbhailí.

1. Diúltóidh ceann comhairimh an tSeanaid d'aon pháipéir bhallóide a bheas neamhbhailí.

An t-ord roghan.

2. Fionnfaidh ceann comhairimh an tSeanaid ansin an uimhir de chéad-roghna a breacadh ar na páipéir bhallóide do gach iarrthóir faoi leith, agus ansin socróidh sé na hiarrthóirí ar liosta (dá ngairmtear “an t-ord roghan” anseo feasta) in ord na huimhreach de chéad-roghna a breacadh do gach iarrthóir faoi leith ag tosnú leis an iarrthóir dar breacadh an uimhir is mó de chéad-roghna. Más cóimhéid an uimhir de chéad-roghna a breacadh d'aon bheirt iarrthóirí nó níos mó (dá ngairmtear “iarrthóirí comhionanna” anseo feasta), fionnfaidh ceann comhairimh an tSeanaid an uimhir de dhara roghna a breacadh ar na páipéir bhallóide uile do gach duine de na hiarrthóirí comhionanna agus socróidh na hiarrthóirí comhionanna eatarthu féin ar an ord roghan in ord na ndara roghna a breacadh do gach iarrthóir acu sin ag tosnú leis an iarrthóir dar breacadh an uimhir is mó de dhara roghna. Más cóimhéid an uimhir de chéad-roghna agus de dhara roghna a breacadh d'aon bheirt iarrthóirí comhionanna nó níos mó, fionnfaidh ceann comhairimh an tSeanaid, sa tslí chéanna, an uimhir de threas roghna a breacadh ar na páipéir bhallóide uile do gach duine de na hiarrthóirí comhionanna sin is déanaí a luaitear agus socróidh sé na hiarrthóirí sin ar an ord roghan dá réir sin, agus mar sin de go mbeidh na hiarrthóirí uile cóirithe in ord ar an ord roghan. Más cóimhéid an uimhir de chéad-roghna, de dhara roghna, de threas roghna agus de na roghna eile go léir a breacadh d'aon bheirt iarrthóirí comhionanna nó níos mó, cinnfidh ceann comhairimh an tSeanaid le crannchur an t-ord ina mbeidh na hiarrthóirí sin le socrú ar an ord roghan.

Na páipéir bhallóide a shocrú ina mbeartáin.

3. Socróidh ceann comhairimh an tSeanaid ansin na páipéir bhallóide bhailí ina mbeartáin do réir na gcéad-roghan a breacadh do gach iarrthóir faoi leith.

Luach gach páipéir bhallóide faoi leith.

4. Chun gurb usa na hoibríochta a hordaítear leis na Rialacha seo a dhéanamh, is tuigthe gur míle is luach do gach páipéar ballóide bailí faoi leith.

Luacha chéad-roghan a chreidiúnú.

5. Comhaireoidh ceann comhairimh an tSeanaid ansin an méid páipéar ballóide a bheas i ngach beartán faoi leith agus, do réir na Rialach roimhe seo, cuirfidh i gcreidiúint do gach iarrthóir faoi leith luach na bpáipéar ballóide ar ar breacadh céad-rogha don iarrthóir sin.

An cuóta d'fhionnadh

6. Ansin suimeoidh ceann comhairimh an tSeanaid na luacha sna beartáin uile agus roinnfidh an luach comhlán ar uimhir a mbeidh a haon de bhreis aici ar an uimhir d'fholúntais a bheas le líonadh. An toradh air sin móide a haon, gan aird a thabhairt ar aon iarmhar codánach, an luach is leor chun iarrthóir a thaitheasc. Gairmtear an “cuóta” den luach sin sa Sceideal seo.

Is tuigthe iarrthóirí a fuair an cuóta a bheith tofa.

7. Más comhionann leis an gcuóta nó más mó an cuóta an luach a bheas i gcreidiúint d'iarrthóir i ndeireadh aon chomhairimh nó i ndeireadh aistriú aon bheartáin nó fo-bheartáin le hiarrthóir a heisiadh nó le hiarrthóir ar tuigthe nach iarrthóir leanúnach é, is tuigthe, faoi réir forál na Rialacha ina dhiaidh seo, an t-iarrthóir sin a bheith tofa.

Barrachas d'aistriú.

8. (1) Má tharlann, i ndeireadh aon chomhairimh, gur mó ná an cuóta an luach a bheas i gcreidiúint d'iarrthóir (dá ngairmtear an t-iarrthóir tofa sa Riail seo), aistreofar an barrachas chun an iarrthóra leanúnaigh nó na n-iarrthóirí leanúnacha a bheas curtha in iúl ar na páipéir vótála i mbeartán nó i bhfobheartán an iarrthóra thofa do réir na gcéad roghan infheidhme eile a breacadh orthu, agus bainfidh na forála seo a leanas leis an aistriú sin a dhéanamh:

(a) más as bun-vótanna amháin don luach a bheas i gcreidiúint don iarrthóir tofa, scrúdóidh ceann comhairimh an tSeanaid na páipéir bhallóide uile i mbeartán an iarrthóra thofa agus socróidh na páipéir inaistrithe ann ina bhfo-bheartáin do réir na gcéad roghan infheidhme eile a breacadh orthu agus déanfaidh fo-bheartán ar leithligh de na páipéir dho-aistrithe;

(b) más as bun-vótanna agus as vótanna aistrithe, nó más as vótanna aistrithe amháin, don luach a bheas i gcreidiúint don iarrthóir tofa, scrúdóidh ceann comhairimh an tSeanaid na páipéir bhallóide sa bhfo-bheartán is déanaí a fuair an t-iarrthóir tofa agus socróidh na páipéir inaistrithe ann ina bhfobheartáin arís do réir na gcéad roghan infheidhme eile a breacadh orthu agus déanfaidh fo-bheartán ar leithligh de na páipéir dho-aistrithe;

(c) i gceachtar de na cásanna dá dtagartar sna míreanna sin roimhe seo (a) agus (b) fionnfaidh ceann comhairimh an tSeanaid an méid páipéar ballóide agus a luach iomlán i ngach fo-bheartán faoi leith de pháipéir inaistrithe agus sa bhfo-bheartán de pháipéir dho-aistrithe;

(d) más comhionann leis an mbarrachas sin, nó más lú ná é, luach iomlán na bpáipéar sna fo-bheartáin uile de pháipéir inaistrithe, aistreoidh ceann comhairimh an tSeanaid gach fo-bheartán faoi leith de pháipéir inaistrithe chun an iarrthóra leanúnaigh a mbeidh curtha in iúl orthu gurb é céad rogha infheidhme eile an votálaí é, gach páipéar dá aistriú ar an luach ar a bhfuair an t-iarrthóir tofa é, agus (i gcás inar lú ná an barrachas sin an luach iomlán sin) cuirfear na páipéir dho-aistrithe i leataoibh mar pháipéir neamhéifeachtacha, ar luach is comhionann leis an difríocht idir an barrachas sin agus an luach iomlán sin;

(e) más mó ná an barrachas sin luach iomlán na bpáipéar sna fo-bheartáin uile de pháipéir inaistrithe, déanfaidh ceann comhairimh an tSeanaid gach páipéar faoi leith sa bhfo-bheartán sin de pháipéir inaistrithe d'aistriú chun an iarrthóra leanúnaigh a mbeidh curtha in iúl air gurb é céad rogha infheidhme eile an vótálaí é, agus fionnfar an luach ar a n-aistreofar gach páipéar faoi leith tríd an mbarrachas a roinnt ar an uimhir iomlán de pháipéir inaistrithe, gan aird a thabhairt ar iarmhair chodánacha ach amháin go gcuirfear síos ar leathán an tortha an luach a caillfear dá dhroim sin;

(f) deighleálfar le barrachas a thiocfas ar aon chomhaireamh áirithe a chríochnú roimh bharrachas a thiocfas de chomhaireamh ina dhiaidh;

(g) má thagann dhá bharrachas nó níos mó den chomhaireamh chéanna, deighleálfar ar dtúis leis an gceann is mó agus deighleálfar leis na cinn eile in ord a méide;

(h) má bhíonn ag beirt iarrthóirí nó níos mó barrachas comhionann a thiocfas den chomhaireamh chéanna, deighleálfar ar dtúis le barrachas an iarrthóra dár creidiúnaíodh an luach ba mhó sa chomhaireamh is túisce inar neamhionann na luacha a creidiúnaíodh do na hiarrthóirí sin, agus, i gcas inar chomhionann i ngach comhaireamh na luacha a creidiúnaíodh do na hiarrthóirí sin, deighleálfaidh ceann comhairimh an tSeanaid ar dtúis le barrachas an iarrthóra is airde san ord roghan.

(2) Má creidiúnaítear luach vótanna is comhionann leis an gcuóta nó is mó ná an cuóta do gach duine de bheirt iarrthóirí nó níos mó, is tuigthe an t-iarrthóir dar creidiúnaíodh an luach is mó vótanna a bheith tofa roimh iarrthóir dar creidiúnaíodh luach vótanna is lú ná é.

(3) Aon uair is comhionann an méid iarrthóirí a bheas ar fho-rolla, agus is tuigthe a bheith tofa, leis an méid uasta iarrthóirí dob fhéidir a thoghadh an uair sin i leith an fho-rolla sin, ní tuigthe aon iarrthóir eile a bheith tofa i leith an fho-rolla sin agus déanfar luacha vótanna na n-iarrthóirí a bheas fágtha ar an bhfo-rolla sin d'aistriú sar a ndéantar aon aistriú eile.

(4) Más comhionann luacha na vótanna a bheas i gcreidiúint do bheirt iarrthóirí nó níos mó ar fho-rolla agus, toisc míre (3) den Riail seo, nach ndlitear a thuiscint na hiarrthóirí sin go léir a bheith tofa, is é céad duine de na hiarrthóirí sin is tuigthe a bheith tofa ná an t-iarrthóir dar creidiúnaíodh an luach is mó vótanna sa chomhaireamh is túisce, ag tosnú leis an gcéad chomhaireamh inar neamhionann luacha na vótanna a creidiúnaíodh do na hiarrthóirí sin. Más comhionann luacha na vótanna i ngach comhaireamh, is tuigthe gur don iarrthóir is airde in ord roghan a creidiúnaíodh an luach is mó vótanna.

Déanfar luacha vótanna na n-iarrthóirí eile d'aistriú ansin amhail mar déantar i gcás aistrithe nuair a déantar iarrthóir d'eisiamh, agus is iad luacha vótanna an iarrthóra dar creidiúnaíodh an méid is mó vótanna is túisce a haistreofar.

Iarrthóirí d'eisiamh.

9. (1) Más rud é, i ndeireadh aon chomhairimh, nach mbeidh barrachas ag aon iarrthóir agus go mbeidh folúntas nó folúntais fós gan líonadh, eisiafaidh ceann comhairimh an tSeanaid an t-iarrthóir (dá ngairmtear an t-iarrthóir eisiata sa Riail seo dá mbeidh an luach is lú i gcreidiúint an uair sin agus aistreoidh a pháipéir chun na n-iarrthóirí leanúnacha faoi seach a mbeidh curtha in iúl ar na páipéir bhallóide i mbeartán nó i bhfo-bheartáin an iarrthóra eisiata gurb iad céad rogha infheidhme eile an vótálaí iad agus cuirfidh i gcreidiúint do na hiarrthóirí leanúnacha sin luacha na bpáipéar a haistreofar amhlaidh, agus bainfidh na rialacha seo a leanas leis an aistriú sin a dhéanamh:

(a) aistreofar ar dtúis an beartán ina mbeidh bunvótanna, agus is míle is luach aistrithe do gach páipéar faoi leith;

(b) déanfar ansin na fo-bheartáin ina mbeidh vótanna aistrithe d'aistriú san ord ina bhfuair, agus ar an luach ar a bhfuair, an t-iarrthóir eisiata iad;

(c) chun a chinneadh cé acu iarrthóir leanúnach iarrthóir áirithe nó nach ea, áireofar aistriú gach beartáin nó fo-bheartáin faoi leith mar chomhaireamh ar leithligh;

(d) le linn gach beartán nó fo-bheartán faoi leith d'aistriú, déanfar fo-bheartán faoi leith de na páipéir dho-aistrithe agus cuirfear i leataoibh iad ar an luach ar a bhfuair an t-iarrthóir eisiata iad;

(e) más rud é, nuair is gá iarrthóir d'eisiamh faoin Riail seo, gur comhionann an luach a bheas i gcreidiúint an uair sin do gach duine de bheirt iarrthóirí nó níos mó agus gurb iad is ísle, féachfar don luach iomlán bun-vótanna a bheas i gcreidiúint do gach iarrthóir acu sin agus eisiafar an t-iarrthóir is lú ag a mbeidh luach iomlán den tsórt sin, agus más comhionann na luacha iomlána sin féachfar don luach iomlán vótanna a creidiúnaíodh do gach iarrthóir acu sin sa chéad chomhaireamh inar neamhionann luacha acu, agus eisiafar na hiarrthóirí ba lú ag a raibh luach iomlán den tsórt sin sa chomhaireamh sin, agus má creidiúnaíodh an luach iomlán ceanna vótanna do gach duine de na hiarrthóirí sin i ngach comhaireamh eisiafar an t-iarrthóir acu is ísle san ord roghan.

(2) Ní déanfar iarrthóir ar fho-rolla d'eisiamh faoin Riail seo, más rud é, i gcás an t-iarrthóir sin d'eisiamh, go mbeadh an líon iarrthóirí is tuigthe a bheith tofa chun an fho-rolla, móide an líon iarrthóirí leanúnacha ar an bhfo-rolla sin, faoi bhun an lín íosta is gá a thoghadh as an bhfo-rolla.

(3) Más comhionann an luach vótanna a bheas i gcreidiúint do bheirt iarrthóirí nó níos mó, is é iarrthóir is túisce a heisiafar an t-iarrthóir dar creidiúnaíodh an luach is lú vótanna sa chomhaireamh is túisce, ag tosnú leis an gcéad chomhaireamh inar neamhionann luacha na vótanna, agus má ba chomhionann luacha na vótanna i ngach comhaireamh, is é an t-iarrthóir is ísle san ord roghan is túisce a heisiafar.

Diúscairt na bpáipéar ar iad d'aistriú.

10. Ar gach aistriú a dhéanamh faoi na Rialacha seo, déanfar gach fo-bheartán faoi leith de pháipéir a haistreofar a chur ar bharr an bheartáin nó an fho-bheartáin (más ann) de pháipéir an iarrthóra chun a ndéanfar an t-aistriú, agus cuirfear i gcreidiúint don iarrthóir sin luach na bpáipéar a haistreofar chuige amhlaidh arna fhionnadh do réir na Rialacha seo.

Na folúntais deiridh a líonadh.

11. (1) Má tharlann, i ndeireadh aon chomhairimh, gur comhionann an méid iarrthóirí is tuigthe a bheith tofa agus an méid folúntas a bheas le líonadh, ní déanfar aon aistriú eile.

(2) Nuair is comhionann, i ndeireadh aon chomhairimh, an méid iarrthóirí leanúnacha agus an méid folúntas a bheas fós gan líonadh, ansin is tuigthe na hiarrthóirí leanúnacha a bheith tofa.

(3) Nuair nach mbeidh ach folúntas amháin gan líonadh agus gur mó an luach a bheas i gcreidiúint d'iarrthóir leanúnach áirithe ná iomlán na luach a bheas i gcreidiúint do na hiarrthóirí leanúnacha eile i dteannta aon bharrachais nár haistríodh, ansin is tuigthe an t-iarrthóir sin a bheith tofa.

(4) Nuair is féidir na folúntais deiridh a líonadh faoin Riail seo, ní déanfar aon aistriú eile.

Leathán an tortha.

12. I ndeireadh gach comhairimh cuirfidh ceann comhairimh an tSeanaid ar taifead ar leathán tortha sa bhfoirm ordaithe iomlán na luach a bheas i gcreidiúint do gach iarrthóir faoi leith i ndeireadh an chomhairimh sin agus fós luach na bpáipéar do-aistrithe ná raibh éifeachtach sa chomhaireamh sin agus an luach a cailleadh sa chomhaireamh sin toisc gan aird a thabhairt ar chodáin.

Cúram i dtaobh rún-choimeádta.

13. Fáid a bheas na vótanna á gcomhaireamh coimeádfar na páipéir bhallóide ar a mbéal in airde a mhéid is féidir sin agus glacfaidh ceann comhairimh an tSeanaid gach cúram is cuí chun nach bhfeicfear na huimhreacha ar chúl na bpáipéar ballóide.

Athchomhaireamh.

14. (1) Féadfaidh aon iarrthóir nó a ghníomhaire a iarraidh, i ndeireadh aon chomhairimh, ar cheann comhairimh an tSeanaid athscrúdú agus athchomhaireamh a dhéanamh ar na páipéir bhallóide go léir, nó ar aon pháipéir bhallóide, lenar deighleáladh le linn an chomhairimh sin, agus déanfaidh ceann comhairimh an tSeanaid láithreach athscrúdú agus athchomhaireamh dá réir sin ar na páipéir bhallóide a bheas i gceist.

(2) Féadfaidh ceann comhairimh an tSeanaid, dá dhiscréid féin, páipéir bhallóide d'athchomhaireamh uair amháin nó níos minice in aon chás nach deimhin leis aon chomhaireamh áirithe a bheith cruinn.

(3) Ní chuirfidh aon ní sa Riail seo d'oblagáid ar cheann comhairimh an tSeanaid an beartán céanna páipéar ballóide a chomhaireamh níos mó ná uair amháin.

Mínithe.

15. Sna Rialacha seo—

(1) ciallaíonn an abairt “iarrthóir leanúnach” aon iarrthóir nach tuigthe a bheith tofa agus nár heisiadh;

(2) ciallaíonn an focal “céad-rogha” an figiúir “1” ina aonar, ciallaíonn an abairt “dara rogha” an figiúir “2” ina aonar as aithle an fhigiúra “1” agus ciallaíonn an abairt “treas rogha” an figiúir “3” ina aonar as aithle na bhfigiúirí “1” agus “2” os coinne ainme aon iarrthóra, agus mar sin de;

(3) ciallaíonn an abairt “an chéad rogha infheidhme eile” dara rogha nó rogha ina dhiaidh sin arna breacadh in ord uimhreach comhleantach d'iarrthóir leanúnach, gan aird a thabhairt ar an gcéad rogha eile do réir oird ar an bpáipéar ballóide d'iarrthóirí is tuigthe a bheith tofa nó a heisiadh cheana;

(4) ciallaíonn an abairt “páipéar inaistrithe” páipéar ballóide ar a mbeidh, i ndiaidh céad-roghan, dara rogha nó rogha ina dhiaidh sin breactha in ord uimhreach d'iarrthóir leanúnach;

(5) ciallaíonn an abairt “páipéar do-aistrithe” páipéar ballóide—

(a) nach mbeidh aon dara rogha ná aon rogha ina dhiaidh sin breactha air d'iarrthóir leanúnach; nó

(b) a mbeidh ainmneacha beirte iarrthóirí nó níos mó (pé acu iarrthóirí leanúnacha iad nó nach ea) marcálta air leis an uimhir chéanna, agus gurb iad na céad iarrthóirí eile in ord roghan iad; nó

(c) a mbeidh ainm an chéad iarrthóra eile in ord roghan (pé acu iarrthóir leanúnach é nó nach ea) marcálta air le huimhir nach dtagann ar comhleanúint i ndiaidh uimhreach éigin eile ar an bpáipéar ballóide nó le dhá uimhir nó níos mó; nó

(d) a bheas ar neamhní toisc neamhchinnteachta;

(6) ciallaíonn an focal “bun-vóta,” maidir le haon iarrthóir, vóta ó pháipéar ballóide a mbeidh céad-rogha breactha air don iarrthóir sin;

(7) ciallaíonn an abairt “vóta aistrithe,” maidir le haon iarrthóir, vóta ó pháipéar ballóide a mbeidh dara rogha nó rogha ina dhiaidh sin breactha air don iarrthóir sin;

(8) ciallaíonn an focal “barrachas” an méid a bheas de bhreis ar an gcuóta ag luach iomlán na vótanna, idir bhunvótanna agus vótanna aistrithe, a bheas i gcreidiúint d'aon iarrthóir.

(9) ciallaíonn an focal “comhaireamh” (mar éilíos an comhthéacs)—

(a) gach oibríocht is gá chun na céad-roghna a bheas breactha d'iarrthóirí chomhaireamh; nó

(b) gach oibríocht is gá chun barrachas iarrthóra thofa d'aistriú; nó

(c) gach oibríocht is gá chun vótanna iarrthóra a heisiadh d'aistriú; nó

(d) páipéir iarrthóra ar tuigthe nach iarrthóir leanúnach é d'aistriú de bhun na Rialacha seo;

(10) ciallaíonn an abairt “is tuigthe a bheith tofa” is tuigthe a bheith tofa chun críche comhairimh, ach gan dochar do dhearbhú thoradh an toghcháin;

(11) ciallaíonn an abairt “cinneadh le crannchur” cinneadh do réir na dtreoracha seo a leanas is é sin le rá:—

ar ainmneacha na n-iarrthóirí a bheas i gceist a scríobh ar bhlúirí páipéir comhchosúla agus na blúirí d'fhilleadh i slí ná haithneofar iad agus iad a mheascadh agus a tharraingt ar amhantar, socrófar na hiarrthóirí a bheas i gceist eatarthu féin ar an ord roghan san ord ina dtarraingeofar na blúirí páipéir ar a mbeidh a n-ainmneacha, ag tosnú leis an iarrthóir a mbeidh a ainm ar an gcéad bhlúire páipéir a tarraingeofar.